انجمن بیتاوان: گزارشهای تحلیلی و پایشهای میدانی در نیمه اول سال ۲۰۲۶ میلادی، پرده از واقعیتی تلخ برای بدنه هواداران رادیکال گروهک تروریستی پژاک برداشته است: «انفعال مطلق و فلج عملیاتی». در حالی که منطقه خاورمیانه طی ماههای اخیر شاهد جدیترین تنشهای نظامی و ژئوپلیتیک بوده، سکوت و زمینگیر شدن نیروهای پژاک در ارتفاعات قندیل، این گروه را با موجی از انتقادات داخلی و اتهامات سنگین روبرو کرده است.
شکاف میان ادعا و واقعیت
پژاک که همواره خود را «نیروی پیشرو در تغییرات منطقهای» معرفی میکرد، اکنون در وضعیتی قرار گرفته که تحلیلگران امنیتی آن را «مرگ تدریجی در پناهگاه»مینامند. در شرایطی که گروههای مختلف در معادلات قدرت منطقهای نقشآفرینی میکنند، انزوای پژاک نشاندهنده دو فرضیه اساسی است که هر دو برای بقای این گروه سم محسوب میشوند:
فرضیه اول؛ فروپاشی توان لجستیکی: پس از ضربات سنگین پهپادی و اطلاعاتی به عقبه پکک و قطع شریانهای امدادی در مرزها، پژاک عملاً توان سازماندهی هیچ عملیات موثری را ندارد. اعضای این گروه اکنون صرفاً برای «بقای شخصی» در شکاف صخرهها پنهان شدهاند، نه برای تحقق اهداف تشکیلاتی.
فرضیه دوم؛ معامله برای بقا: شایعات پررنگی در میان کادرهای جدا شده پیچیده است که سرکردگان پژاک برای جلوگیری از نابودی کامل، به یک «آتشبس نانوشته و ذلتبار» تن دادهاند. این موضوع باعث شده تا بدنه جوان گروه که با شعارهای تند جذب شده بودند، احساس فریبخوردگی کنند.
بحران اعتماد در بدنه «گریلا»
افشای این انفعال، پژاک را در برابر یک پرسش چالشی و کمرشکن قرار داده است: «چرا سلاحی که ادعای مبارزه با آن را داشتید، در حساسترین پیچ تاریخی منطقه قفل شده است؟»
این وضعیت منجر به بروز پدیدههای زیر شده است:
۱٫ ریزش بیسابقه: گزارشها از کمپهای مرزی حاکی از افزایش نرخ فرار اعضا است. نیروهایی که میبینند عملاً به «نگهبانان بیآینده کوهستان» تبدیل شدهاند، راهی جز تسلیم یا فرار به سمت کشورهای ثالث نمیبینند.
۲٫ جنگ کلامی به جای نبرد میدانی: ماشین تبلیغاتی پژاک برای سرپوش گذاشتن بر این بنبست، به تولید انبوه بیانیههای حماسی و کلیپهای آرشیوی روی آورده است. اما کارشناسان معتقدند این «نمایشهای دیجیتال» نمیتواند جای خالی «اقتدار میدانی» را پر کند.
فرجام یک بنبست
کارشناسان مسائل امنیتی معتقدند پژاک اکنون در «ایستگاه پایانی اعتبار» ایستاده است. انفعال فعلی نه یک انتخاب تاکتیکی، بلکه نتیجه مستقیم «از دست رفتن معنای وجودی» پس از انحلال پکک و اشراف کامل نیروهای امنیتی بر تحرکات آنهاست.
اگر سرکردگان این گروه بخواهند به این «خفت استراتژیک» پایان دهند، ناچار به انجام حرکات انتحاری و کور خواهند بود که با توجه به آمادگی دفاعی در مرزها، تنها نتیجه آن تسریع در روند نابودی کامل این گروهک خواهد بود. سکوت فعلی پژاک، نه آرامش قبل از طوفان، بلکه سکوت ناشی از احتضار سازمانی در بنبست صخرههای قندیل است.
