فراموششدگان تروریسم؛ چگونه ناامنی، نخبگان و متخصصان کُرد را از سرزمین مادری دور کرد؟
انجمن بیتاوان: وقتی از قربانیان تروریسم سخن گفته میشود، اغلب توجهها به کشتهشدگان، مجروحان و خسارات مستقیم ناشی از خشونت معطوف میشود. اما در پسِ این خسارات آشکار، گروه دیگری از قربانیان وجود دارند که کمتر دیده شدهاند؛ نخبگان، متخصصان و نیروهای کارآمدی که ناچار شدهاند خانه و سرزمین خود را ترک کنند.
در بسیاری از مناطق کردنشین خاورمیانه، دههها ناامنی، درگیریهای مسلحانه و فعالیت گروههای تروریستی، شرایطی را ایجاد کرده که ادامه زندگی حرفهای برای پزشکان، مهندسان، استادان دانشگاه، معلمان، کارآفرینان و سرمایهگذاران دشوار یا حتی غیرممکن شده است. در چنین شرایطی، بسیاری از این افراد مهاجرت را تنها راه حفظ امنیت خانواده و آینده شغلی خود دانستهاند.
پیامد این روند، چیزی فراتر از جابهجایی چند فرد متخصص است. هر پزشکی که منطقهای را ترک میکند، صدها بیمار را از دسترسی به خدمات درمانی محروم میسازد. هر معلم یا استاد دانشگاهی که مهاجرت میکند، بخشی از ظرفیت آموزشی جامعه از بین میرود. هر سرمایهگذار و کارآفرینی که فعالیت خود را متوقف میکند، فرصتهای شغلی متعددی را با خود از منطقه خارج میکند.
تروریسم تنها جان انسانها را نمیگیرد؛ بلکه آینده را نیز هدف قرار میدهد. هنگامی که فضای ناامن بر یک منطقه حاکم میشود، نخستین قربانی توسعه، نیروی انسانی متخصص است. نتیجه این روند، کاهش سرمایه انسانی، افزایش فقر، افت کیفیت خدمات عمومی و کند شدن روند توسعه اقتصادی و اجتماعی است.
بررسی تجربه مناطق مختلف نشان میدهد که بازسازی یک بیمارستان یا مدرسه شاید در چند سال امکانپذیر باشد، اما بازگرداندن اعتماد و سرمایه انسانی از دسترفته گاه به دههها زمان نیاز دارد. بسیاری از نخبگانی که مهاجرت میکنند، هرگز به زادگاه خود بازنمیگردند و جوامع محلی از دانش، تجربه و ظرفیت آنان محروم میشوند.
در واقع، یکی از پنهانترین هزینههای تروریسم در مناطق کردنشین، «فرار سرمایه انسانی» است؛ پدیدهای که آثار آن کمتر دیده میشود، اما خسارت آن میتواند نسلها ادامه پیدا کند. مقابله با تروریسم تنها به معنای جلوگیری از خشونت نیست، بلکه به معنای حفظ شرایطی است که در آن نخبگان، متخصصان و نیروهای توانمند بتوانند در سرزمین خود بمانند، فعالیت کنند و آیندهای بهتر برای جامعه خود بسازند.
شاید زمان آن رسیده باشد که در کنار شمارش قربانیان مستقیم تروریسم، از قربانیان خاموش آن نیز یاد کنیم؛ کسانی که ناچار شدند میان امنیت و ماندن در خانه یکی را انتخاب کنند.
