بازگشت به زندگی؛ ضرورت همافزایی برای نجات جوانان گرفتار در چرخه جذب گروهک پژاک و پکک
انجمن بیتاوان: جذب نوجوانان و جوانان به گروههای مسلح و فرقهای، یکی از تلخترین آسیبهای اجتماعی در مناطق کردنشین به شمار میرود. بسیاری از این افراد در حساسترین سالهای زندگی خود، تحت تأثیر تبلیغات ایدئولوژیک، وعدههای غیرواقعی و عملیات روانی سازمانیافته، از خانواده و جامعه جدا شده و در مسیر خشونت و انزوا قرار میگیرند. این روند نهتنها آینده فرد را نابود میکند، بلکه آسیبهای عمیقی بر خانواده و جامعه نیز بر جای میگذارد.
گروهکهایی مانند پژاک و پکک برای حفظ نیروهای خود، از سازوکارهای پیچیدهای همچون القائات ایدئولوژیک، فشارهای روانی و قطع ارتباط اعضا با خانواده استفاده میکنند. هدف این فرآیند، تضعیف هویت فردی و وابسته کردن کامل اعضا به ساختار تشکیلاتی است. به همین دلیل، بسیاری از خانوادهها در استانهای غربی کشور سالهاست چشمانتظار بازگشت فرزندان خود هستند و با رنجی مستمر زندگی میکنند.
در سالهای اخیر، تحولات منطقهای و ناکامی راهبردهای مبتنی بر خشونت، موجب تضعیف جایگاه گروهکهایی مانند پکک و شاخه ایرانی آن، پژاک، شده است. این شرایط باعث افزایش تردید و نارضایتی در میان بخشی از اعضای این گروهها شده و برخی از آنان به دنبال راهی برای ترک تشکیلات و بازگشت به زندگی عادی هستند.
در چنین شرایطی، نقش خانوادهها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. حفظ ارتباط عاطفی، تقویت امید به آینده و ایجاد احساس امنیت میتواند نخستین گام در مسیر بازگشت این افراد باشد. در کنار خانواده، نهادهای مسئول، مراکز مشاوره و سازمانهای مردمنهاد نیز میتوانند با ارائه خدمات روانشناختی، اجتماعی و حقوقی، روند بازگشت و بازتوانی این افراد را تسهیل کنند.
یکی از مهمترین موانع جدایی اعضا از گروهکها، ترس از آینده و نگرانی نسبت به پذیرش اجتماعی و پیامدهای حقوقی است؛ ترسی که اغلب از سوی خود این گروهها بهصورت هدفمند تقویت میشود. از این رو، تدوین سازوکارهای حمایتی، شفافسازی روندهای قانونی و فراهم کردن بستر بازگشت داوطلبانه افرادی که از خشونت فاصله میگیرند، میتواند نقش مؤثری در کاهش این نگرانیها ایفا کند.
نجات هر جوان از چرخه افراطگرایی، تنها بازگشت یک عضو به خانواده نیست؛ بلکه احیای یک زندگی، بازسازی یک خانواده و تقویت سرمایه انسانی جامعه است. تحقق این هدف نیازمند همکاری خانوادهها، نهادهای اجتماعی، دستگاههای مسئول و افزایش آگاهی عمومی است تا فرصت دوبارهای برای زندگی، رشد و سازندگی در اختیار این جوانان قرار گیرد.
