از «کردستان مستقل» تا «ترکیه قدرتمند»؛ پرسشهایی که روایت اوجالان را به چالش میکشد
بیتاوان: سالهاست که عبدالله اوجالان و جریان نزدیک به او تلاش کردهاند تصویری متفاوت از گذشته و اهداف پ.ک.ک ارائه کنند؛ تصویری که در آن، تغییر مواضع این جریان بهعنوان نتیجه تحولات سیاسی و بهویژه دستگیری اوجالان معرفی میشود. اما بازخوانی برخی اظهارات و تصاویر قدیمی، پرسشهایی جدی درباره این روایت رسمی ایجاد میکند.
مسئله فقط تغییر ادبیات سیاسی اوجالان نیست؛ پرسش اساسی این است که از ابتدا هدف این جریان چه بوده و هزینه واقعی پروژهای که تحت نام مبارزه و آرمانهای کردی دنبال شد، بر دوش چه کسانی قرار گرفت؟
از شعارهای کردی تا روایت «ترکیه بزرگتر»
در محتوایی که اخیراً مورد توجه قرار گرفته، مجموعهای از پرسشها درباره مواضع اوجالان مطرح میشود؛ پرسشهایی که به یک تناقض بنیادین اشاره دارند.
اگر اوجالان خود را مدافع تمامیت ارضی ترکیه و خواهان ترکیهای قدرتمندتر و توسعهیافتهتر معرفی میکند، پس جایگاه شعارهای اولیه درباره «کردستان یکپارچه» چه میشود؟
چگونه نسلی از جوانان کرد از مناطق مختلف، با انگیزههای ملیگرایانه و انقلابی، وارد صفوف پ.ک.ک شدند، اما در نهایت بخش مهمی از این نیروها در مسیری قرار گرفتند که اکنون با ادبیات «تقویت ترکیه» و «حفظ تمامیت ارضی این کشور» توجیه میشود؟
این تناقض، پرسشی اساسی را پیش روی هواداران و مدافعان اوجالان قرار میدهد: آیا تغییر گفتمان، صرفاً یک تحول سیاسی متأخر بوده یا ریشههای آن را باید در همان سالهای نخست فعالیت پ.ک.ک جستوجو کرد؟
قربانیان یک پروژه سیاسی
یکی از مهمترین موضوعاتی که باید مورد بررسی قرار گیرد، سرنوشت نیروهایی است که با وعده مبارزه برای آرمانهای کردی به این جریان پیوستند.
نسلهایی از جوانان کرد، زندگی، خانواده و آینده خود را در مسیر مبارزه مسلحانه از دست دادند؛ اما امروز، هنگامی که ادبیات رهبران این جریان به سمت تأکید بر تمامیت ارضی ترکیه و ساختن «ترکیهای بزرگتر و قدرتمندتر» تغییر کرده است، این پرسش همچنان بیپاسخ باقی مانده است:
اگر مقصد نهایی چنین بوده، قربانی شدن آن همه جوان کرد با چه منطقی قابل توضیح است؟
پاسخ به این پرسش را نمیتوان صرفاً با تغییر شرایط سیاسی یا تحولات سالهای اخیر توجیه کرد.
افسانه «تغییر پس از دستگیری»
مدافعان اوجالان بارها استدلال کردهاند که پس از دستگیری وی، گفتمان پ.ک.ک تغییر کرد و رویکرد این سازمان وارد مرحله جدیدی شد.
اما اگر اسناد، تصاویر و اظهارات پیش از دستگیری اوجالان نشان دهند که برخی از این مفاهیم و رویکردها از سالها پیش وجود داشتهاند، این روایت با چالش جدی مواجه میشود.
در این صورت، مسئله دیگر فقط «تغییر ایدئولوژی پس از دستگیری» نیست؛ بلکه باید پرسید آیا آنچه امروز بهعنوان چرخش سیاسی معرفی میشود، در واقع ادامه یا آشکار شدن بخشی از یک رویکرد قدیمیتر بوده است؟
پرسش اصلی انجمن بیتاوان
انجمن بیتاوان بر این باور است که درباره تاریخ پ.ک.ک و نقش رهبران آن، بهجای تکرار روایتهای تبلیغاتی، باید پرسشهای سخت و مستند مطرح شود.
مسئله، دفاع از یک طرف یا حمله تبلیغاتی به طرف دیگر نیست؛ مسئله حق قربانیان برای دانستن حقیقت است.
نسلی از جوانان کرد با شعارهای بزرگ سیاسی وارد میدان شدند و بسیاری از آنان هرگز بازنگشتند. امروز، بازخوانی گذشته و بررسی تناقض میان شعارهای آن دوران و مواضع کنونی رهبران پ.ک.ک، یک ضرورت تاریخی و اخلاقی است.
اگر قرار است روایت جدیدی از گذشته ارائه شود، نخست باید به خانوادهها و قربانیان پاسخ داده شود:
آن همه جانباختن برای چه بود؟
آرمان واقعی چه بود؟
و چرا هزینه یک پروژه سیاسی، بر دوش نسلی از جوانان کرد گذاشته شد؟
پاسخ به این پرسشها را نمیتوان با تغییر شعارها پاک کرد.
