بیتاوان: روند موسوم به «صلح» میان دولت ترکیه و گروهک تروریستی پکک (PKK) پس از چهار دهه ترور، ناامنی و کشته شدن دهها هزار انسان بیگناه، بار دیگر به یکی از پروندههای جنجالی منطقه تبدیل شده است. اعلان انحلال ظاهری این گروه و تصمیم به زمین گذاشتن سلاح، سوالات جدی درباره آینده تروریسم منطقهای و نقش بازیگران مختلف در مهار یا هدایت عناصر تروریست ایجاد کرده است.
پایگاه تحلیلی-خبری «بیتاوان» در این گزارش افشاگرانه، زوایای پنهان تحرکات پکک، ارتباطات فرقهای و آینده عناصر مسلح متمرد در شمال عراق و مرزهای ایران را به زیر ذرهبین میبرد.
۱. تاریخچه ابزارسازی از ترور؛ داستان یک تبانی متزلزل
تاریخچه پکک نشان میدهد این گروهک همواره بهعنوان «ابزار و مزدوران منطقهای» برای فشار بر کشورهای منطقه عمل کرده است. بر اساس اظهارات رهبران اپوزیسیون و مطلعین منطقهای:
دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی: برخی جناحهای داخلی پکک به عنوان کارت بازی و ابزار فشار در تنشهای دیپلماتیک استفاده میشدند. چرخش سال ۲۰۰۴: تأسیس شاخه تروریستی پژاک (PJAK) توسط پکک برای ناامنسازی مناطق مرزی غرب ایران، پرده از ماهیت ستیزهجو و نفاقافکنانه این فرقه برداشت و پاسخهای سخت توپخانهای به مقرات آنها در ارتفاعات قندیل را به همراه داشت.
دیدگاه بیتاوان: تجربه نشان داده است گروههای تروریستی با تغییر نام یا انحلالهای نمایشی، ماهیت خشونتطلب خود را از دست نمیدهند؛ بلکه صرفاً ساختار سازمانی خود را برای متناسب شدن با شرایط جدید منطقه بازسازی میکنند.
۲. هراس از صلح یا ترس از دست دادن جغرافیا و نفوذ؟
اعلام انحلال پکک و فراخوان عبدالله اوجالان برای پایان ساختار مسلحانه، چالشهای فراوانی برای کادرهای رهبری این گروهک ایجاد کرده است. در حالی که آنکارا تحت طرح «ترکیه بدون تروریسم» شرط اصلی را خلع سلاح کامل و واقعی میداند، جریانهای تندرو درون پکک و شورا یا همان KCK با طرح بهانههای حقوقی از تحویل کامل سلاح شانه خالی میکنند.
خطرات سرریز عناصر تروریست به مرزهای ایران
یکی از نگرانیهای عمده تحلیلی، سرنوشت شبهنظامیان متمرد است؛ عناصری که سالها با ایدئولوژی فرقه و اسلحه خو گرفتهاند و توان بازگشت به زندگی عادی را ندارند:
پیوستن به پژاک و سایر گروهکها: عناصر رادیکالی که خلع سلاح را نپذیرند، احتمالاً به شاخههای دیگر خشونتطلب از جمله پژاک میپیوندند تا ناامنی را به شمالغرب ایران بکشانند. سؤاستفاده بازیگران منطقهای: برخی جریانهای فرامنطقهای مایلند از این عناصر باقیمانده به عنوان پیادهنظامِ ناامنسازی مرزها استفاده کنند. ۳. آیا پکک واقعاً تمام شده است؟
پژوهشگران و ناظران آگاه تأکید دارند که ادعای صلح پایدار بدون انحلال کامل تشکیلات فرقهای و عقیدتی امکانپذیر نیست. تجربیات گذشته نشان داده است که پکک بارها با آتشبسهای تاکتیکی، فرصت تجدید قوا، تجدید تسلیحاتی و تجدید سازماندهی نیروهای خود را در جبهههای دیگر فراهم کرده است.
شاخصموضع دولت ترکیهموضع فرقه پکک / KCK شرط اصلیخلع سلاح کامل و انحلال کامل مقراتاعطای عفو عمومی و تضمینهای قانونی پیش از تحویل سلاح نقش اوجالانهدایت روند تسلیم و انحلالنقشآفرینی سیاسی مستقیم به عنوان رهبر جریان بازگشت به جامعهچارچوبهای سختگیرانه امنیتیمشارکت بدون قید و شرط در امور سیاسی-اجتماعی نتیجهگیری بیتاوان: هوشیاری امنیتی در برابر تغییر ماسک تروریسم
فرجام جنگ چهار دهه پکک و ترکیه بیش از آنکه به بیانیهها وابسته باشد، به امحای واقعی زیرساختهای تروریستی در قندیل و شمال عراق بستگی دارد. وبسایت «بیتاوان» تاکید میکند که هرگونه سادهانگاری نسبت به ادعای انحلال پکک میتواند زمینه را برای بازسازی شبهنظامیان تحت عناوین جدید (مانند پژاک یا گروههای پوششی) فراهم کند.
امنیت پایدار منطقه تنها زمانی محقق میشود که ریشه فرقهگرایی، تروریسم و باجگیری مسلحانه بهطور کامل خشک شود.
