از بانه تا قندیل؛ تشدید تحرکات گروهک تروریستی پژاک در سایه سناریوهای نیابتی واشنگتن

درگیریهای پراکنده روزهای اخیر در مناطق مرزی بانه و سردشت که به شهادت یک سرباز مرزبان ایرانی منجر شد، بار دیگر پرونده امنیت مرزهای غربی و نقش گروهکهای مسلح مستقر در شمال عراق را در کانون توجه قرار داده است؛ تحرکاتی که همزمان با افشای گزارشهایی از رایزنیهای آمریکا برای استفاده نیابتی از گروههای تجزیهطلب، ابعاد پیچیدهتری به خود گرفته است.
تحولات میدانی در نوار مرزی غرب کشور طی روزهای گذشته از افزایش تحرکات ایذایی گروهک تروریستی «پژاک» (شاخه ایرانی پکک) و شاخه نظامی آن حکایت دارد. بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده، در جریان درگیری نیروهای امنیتی و مرزبانی با عناصر این گروهک در منطقه مرزی بانه (استان کردستان)، یکی از سربازان مدافع وطن به نام «امیرمهدی کیانفر» به فیض شهادت نائل آمد. همچنین در سانحهای جداگانه در همان محدوده عملیاتی و هنگام انجام مأموریت مرزبانی، ستوان «ابوالفضل فخام» بر اثر واژگونی خودروی نظامی جان خود را از دست داد.
این حوادث در حالی رخ میدهد که نیروهای نظامی و امنیتی ایران پیشتر نیز در تاریخ ۲۲ آبان (۱۳ نوامبر)، تلاش یک تیم تروریستی وابسته به پژاک را برای نفوذ به ارتفاعات سردشت خنثی کرده و دو تن از عناصر مهاجم را به هلاکت رسانده بودند. در مقابل، شاخه نظامی پژاک با هدف فضاسازی رسانهای و جبران شکستهای میدانی، مسئولیت حملات ایذایی به برخی مواضع مرزی را بر عهده گرفته است.
تداوم ناامنی از مبدأ اقلیم کردستان و نقض توافق امنیتی
ریشه بخش عمده این تنشها به استقرار آزادانه گروهکهای مسلح تجزیهطلب از جمله پژاک، کومله، حزب دموکرات و پاک در خاک اقلیم کردستان عراق بازمیگردد؛ موضوعی که برخلاف مفاد توافقنامه امنیتی مارس ۲۰۲۳ میان تهران و بغداد مبنی بر خلع سلاح کامل و دورسازی این گروهها از مرزهای ایران است. تداوم حضور این تیمهای تروریستی در مناطق پنجوین و سلیمانیه، نیروهای دفاعی ایران را ناگزیر ساخته است تا برای صیانت از جان مرزنشینان و امنیت ملی، مقرهای این گروهها را در عمق خاک اقلیم هدف قرار دهند.
پشتپرده تحرکات؛ ابزارسازی آمریکا از تروریسم تجزیهطلب
از منظر تحلیلی، همزمانی این درگیریها با گزارشهای رسانههای غربی از جمله واشنگتنپست، پرده از یک طراحی خطرناک برمیدارد. طبق این گزارشها، دولت آمریکا طی ماههای اخیر تماسهایی با سران گروههای کرد ایرانی و عراقی برقرار کرده تا امکان استفاده از این شبهنظامیان را برای ایجاد یک جبهه زمینی و فرسایشی در غرب ایران بررسی کند؛ سناریویی که شامل وعده پشتیبانی هوایی و لجستیکی به گروههای تجزیهطلب بوده است. هرچند کاخ سفید به طور رسمی از تأیید چنین طرحی طفره رفته، اما نفس این رایزنیها نشان میدهد که گروهکهایی نظیر پژاک نه مدافع حقوق مردم کرد، بلکه پیادهنظام پروژههای بیثباتسازی خارجی در منطقه هستند.
پیامدهای انسانی و امنیتی
تجربه دهههای گذشته نشان داده است که قربانی اصلی تحرکات گروهکهای مسلح در مناطق مرزی، پیش از هر چیز امنیت پایدار، معیشت و آرامش شهروندان ساکن در استانهای مرزی و خانوادههای داغدار شهدای مدافع امنیت است. استمرار مماشات با حضور گروهکهای تروریستی در شمال عراق، نهتنها امنیت ایران، بلکه ثبات کل منطقه و حاکمیت ملی عراق را نیز با مخاطره جدی روبهرو میسازد.



