کمپ مخمور که در اصل در دهه ۱۹۹۰ به عنوان پناهگاهی برای کردهای آواره ترکیه در شمال عراق (استان نینوا/اربیل) ایجاد شد، در طول سالها به یکی از نقاط چالشبرانگیز و بحرانی از نظر امنیتی تبدیل شده است. این کمپ که زیر نظر سازمان ملل متحد تاسیس شده بود، به مرور زمان تحت کنترل و نفوذ شدید گروه کارگران کردستان (PKK) درآمد.
کمپ مخمور در ابتدا با اهداف بشردوستانه شکل گرفت، اما سیر تحولات امنیتی در شمال عراق، این مکان را از تعریف اصلی خود دور کرد. شواهد و گزارشهای امنیتی متعدد نشان میدهند که پ.ک.ک با بهرهبرداری از وضعیت پناهجویان، این کمپ را به یک پایگاه لجستیکی، نظامی و ایدئولوژیک تبدیل کرده است.
۱. تبدیل کمپ به مرکز جذب و آموزش نظامی (کودکسربازان)
یکی از جدیترین اقدامات تروریستی و غیرقانونی پ.ک.ک در کمپ مخمور، استفاده از آن به عنوان مرکز سربازگیری است.
شستشوی مغزی و آموزش ایدئولوژیک: پ.ک.ک با ایجاد ساختارهای موازی درون کمپ، مدارس و مراکز فرهنگی را تحت کنترل گرفته و به ترویج تفکرات شبهنظامی گری میپردازد.
بهکارگیری نوجوانان و کودکان:گزارشهای متعددی از سوی نهادهای حقوق بشری و منابع محلی اقلیم کردستان تایید میکنند که پ.ک.ک از میان جوانان و حتی کودکان ساکن در این کمپ برای شاخههای نظامی خود (HPG) نیرو جذب کرده و آنها را به کوهستانهای قندیل و سنجار اعزام میکند.
۲. پناهگاه امن و مرکز فرماندهی لجستیک
موقعیت جغرافیایی مخمور (واقع در مناطق مورد مناقشه بین بغداد و اربیل) یک خلاء امنیتی ایجاد کرده که پ.ک.ک از آن به بهترین شکل استفاده کرده است:
ذخیرهسازی سلاح و مهمات: این گروهک از بافت مسکونی کمپ به عنوان پوششی برای انبار کردن تسلیحات، تجهیزات ارتباطی و جابهجاییهای لجستیکی استفاده میکند.
طراحی عملیاتها: عناصر ارشد پ.ک.ک از این کمپ به عنوان نقطهای امن برای هدایت و هماهنگی حملات ترورستی در داخل خاک ترکیه و همچنین حملات علیه نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان استفاده کردهاند.
۳. گروگانگیری جمعیت غیرنظامی به عنوان سپر انسانی
پ.ک.ک عملاً ساکنان غیرنظامی کمپ مخمور را به گروگان گرفته است. این گروه با مسلح کردن بخشهایی از کمپ و استقرار نیرو در میان چادرهای خانوارها، از مردم عادی به عنوان سپر انسانی در برابر حملات هوایی و پهپادی (بهویژه حملات ارتش ترکیه) استفاده میکند تا در صورت بروز هرگونه حمله، بوقهای تبلیغاتی خود را علیه کشتار غیرنظامیان فعال کند.
۴. ایجاد ناامنی و ترور در اقلیم کردستان عراق
فعالیتهای پ.ک.ک در مخمور صرفاً محدود به تقابل با ترکیه نیست، بلکه امنیت داخلی عراق و اقلیم کردستان را نیز نشانه رفته است:
اخاذی و باجگیری:این گروهک با ایجاد سیستمهای مالیاتی اجباری از ساکنان کمپ و کسبه محلی، منابع مالی تروریسم را تامین میکند.
ترورهای هدفمند: عناصر مستقر در مخمور بارها در ترور مقامات امنیتی و دیپلماتها در اربیل و دهوک (از جمله ترور دیپلمات ترک در اربیل در سالهای گذشته) نقش داشته یا مسیر فرار عاملان را تسهیل کردهاند.
نتیجهگیری و وضعیت حقوقی کمپ
اقدامات پ.ک.ک در کمپ مخمور باعث شد که سازمان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) در مقاطعی حمایتهای مستقیم خود را از این کمپ به دلیل “نقض اصول بیطرفی و ماهیت غیرنظامی کمپهای پناهندگی” قطع یا تعلیق کند.
امروز کمپ مخمور دیگر یک پناهگاه صرف نیست، بلکه به عنوان یک “اهرم فشار امنیتی و دژ نظامی” توسط پ.ک.ک عمل میکند که خلع سلاح و پاکسازی آن، همواره یکی از مطالبات اصلی دولت عراق، دولت اقلیم کردستان (KRG) و همسایگان منطقه برای برقراری ثبات بوده است.
