توافق امنیتی تهران–بغداد زیر ذرهبین؛ مطالبه جدی برای مهار گروههای تجزیه طلبی کردی
در پی تحولات اخیر منطقهای و با توجه به شرایط ایجادشده پس از اعلام آتشبس، موضوع تعیین تکلیف گروههای تجزیهطلب ضدایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق بیش از گذشته در کانون توجه قرار گرفته است.
به گزارش خبرگزاری بیتاوان، هفته گذشته و پیش از اعلام آتشبس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز مدعی شد که در جریان اعتراضات دیماه، مقادیر قابلتوجهی سلاح از طریق برخی گروههای کردی برای معترضان ایرانی ارسال شده، اما این تجهیزات توسط همان گروهها مصادره شده است؛ اظهاراتی که بار دیگر نقش این گروهها در معادلات امنیتی منطقه را برجسته کرد.
پیش از این نیز گزارشهایی از تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای اجرای طرحهایی با هدف بیثباتسازی مناطق غربی ایران منتشر شده بود؛ اقداماتی که از جمله شامل حملات به برخی مواضع مرزی و تلاش برای فراهمسازی بستر نفوذ عناصر مسلح گروهکهای تجزیهطلب به داخل کشور عنوان شده است. در همین چارچوب، شش گروهک کردی ضدایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق که همگی دارای شاخههای نظامی هستند، بهعنوان بخشی از این سناریو مورد توجه قرار گرفتهاند.
با آغاز آتشبس دو هفتهای از ۱۸ فروردینماه، اکنون مرحله جدیدی در این روند شکل گرفته که مهمترین محور آن، تعیین تکلیف وضعیت این گروههاست. همزمان با ادامه برخی مذاکرات منطقهای، انتظار میرود دولت مرکزی عراق و بهویژه اداره محلی اقلیم کردستان، اقدامات عملی و مؤثری در راستای خلع سلاح، اخراج و یا استرداد اعضای گروههای تجزیهطلبی همچون پژاک، کومله، حزب دموکرات کردستان ایران و سایر گروههای مشابه اتخاذ کنند.
مروری بر روندهای گذشته نشان میدهد که از نیمه نخست سال ۱۴۰۱، مناطق مرزی اقلیم کردستان بهتدریج به محل فعالیت گروههایی تبدیل شد که امنیت ملی ایران را هدف قرار داده بودند. پس از ناآرامیهای پاییز همان سال نیز، تحرکات این گروهها با هدایت و پشتیبانی اتاقهای فکر خارجی شدت گرفت. این جریانها با سوءاستفاده از مطالبات قومی، تلاش کردند خود را حامی مردم کرد معرفی کنند، در حالی که در عمل به ابزاری برای ایجاد ناامنی و پیشبرد اهداف تجزیهطلبانه بدل شدند.
در این میان، امضای توافقنامه امنیتی میان ایران و عراق در اسفند ۱۴۰۱ نقطه عطفی در مدیریت این تهدیدات محسوب میشود. هدف اصلی این توافق، خلع سلاح گروههای مسلح ضدایرانی و برچیدن پایگاههای نظامی آنها در اقلیم کردستان عراق اعلام شده است.
در چارچوب اجرای این توافق، برخی اقدامات نیز صورت گرفته است؛ از جمله خروج مقر اصلی حزب دموکرات کردستان ایران از کویسنجق پس از سه دهه و عقبنشینی آن از مرزهای ایران. همچنین، سه شاخه گروه کومله نیز اردوگاههای نظامی خود را در زرگویز تخلیه کرده و به کمپهایی تحت نظارت در منطقه سورداش، در فاصلهای حدود ۷۰ کیلومتری از مرز ایران، منتقل شدهاند.
با این حال، کارشناسان معتقدند اجرای کامل این توافقنامه همچنان نیازمند اراده جدیتر از سوی بغداد و مسئولان اقلیم کردستان است. این توافق صرفاً یک سند سیاسی نیست، بلکه نمادی از همکاری امنیتی مبتنی بر واقعیتهای میدانی و پشتیبانیشده با توان اطلاعاتی و نظامی دو کشور بهشمار میرود و پایبندی عملی به آن ضروری است.
در کنار این تحولات، وضعیت کنونی مرزهای غربی کشور نسبت به گذشته با ثباتتر ارزیابی میشود؛ ثباتی که حاصل مجموعهای از اقدامات بازدارنده و بهموقع نیروهای نظامی و امنیتی است. با این وجود، نقش مردم مناطق مرزی، بهویژه جامعه آگاه و هوشیار کرد، در حفظ امنیت و مقابله با جریانهای معاند، نقشی کلیدی و تعیینکننده بوده است.
در نهایت، آنچه مسلم است، تأکید جمهوری اسلامی ایران بر حفظ امنیت ملی بهعنوان خط قرمز غیرقابل مذاکره است؛ اصلی که نه قابل معامله است و نه میتوان آن را به تعویق انداخت.
