از «برادری ملتها» تا حذف هویت کُردی؛ تناقض بزرگ در کارنامه پ.ک.ک در شمال سوریه
انجمن بیتاوان: همزمان با چهاردهمین سالگرد آغاز تحولات شمال سوریه، شورای اجرایی «ک.ج.ک» (KCK) با انتشار بیانیهای بار دیگر از مفاهیمی همچون «ملت دموکراتیک»، «برادری ملتها» و «دستاوردهای روژآوا در مسیر آپو» سخن گفت؛ ادعاهایی که با واقعیتهای میدانی و نتایج سیاستهای چند سال گذشته پ.ک.ک در شمال سوریه فاصلهای آشکار دارد.
رهبران ک.ج.ک در این بیانیه مدعی شدند مردم روژآوا دستاوردهای خود را در چارچوب اندیشه عبدالله اوجالان حفظ و توسعه خواهند داد. این در حالی است که بسیاری از تحولات سالهای اخیر نشان میدهد سیاستهای تحمیلشده از سوی قندیل، نهتنها به تثبیت جایگاه کردها منجر نشد، بلکه بخش مهمی از ظرفیت سیاسی، امنیتی و جغرافیایی مناطق کردنشین سوریه را با چالشهای جدی مواجه کرد.
از شعار تا واقعیت؛ نتیجه سیاستهای پ.ک.ک در شمال سوریه
در یک دهه گذشته، راهبردهای انحصارطلبانه پ.ک.ک در شمال سوریه، از حذف و سرکوب جریانهای رقیب کُرد گرفته تا وابسته کردن تصمیمات راهبردی به فرماندهی قندیل، زمینه را برای تضعیف انسجام داخلی جامعه کُرد فراهم کرد. پیامد این رویکرد، از دست رفتن بخشهایی از مناطق کردنشین، افزایش فشارهای امنیتی و کاهش قدرت چانهزنی سیاسی کردها در معادلات سوریه بود.
منتقدان معتقدند پ.ک.ک به جای تقویت وحدت ملی کُردها، اختلافات داخلی را تشدید کرد و همین مسئله فرصت را برای بازیگران منطقهای و نیروهای مسلح مختلف فراهم ساخت تا در معادلات شمال سوریه نقش پررنگتری ایفا کنند.
«برادری ملتها»؛ شعاری که امنیت را تضمین نکرد
یکی از محورهای اصلی بیانیه ک.ج.ک، تأکید دوباره بر پروژه موسوم به «برادری ملتها» و «ملت دموکراتیک» بود؛ مفهومی که سالها بهعنوان الگوی حکمرانی پ.ک.ک معرفی شده است.
با این حال، منتقدان این پروژه معتقدند آنچه در عمل رخ داد، نه تثبیت همزیستی، بلکه افزایش ناامنی، درگیریهای قومی و کاهش جایگاه سیاسی کردها در شمال سوریه بود. از نگاه آنان، شعارهای ایدئولوژیک زمانی اعتبار دارند که بتوانند امنیت، ثبات و حقوق مردم را تضمین کنند؛ امری که نتایج میدانی سالهای اخیر آن را تأیید نمیکند.
نادیده گرفتن نقش سایر نیروهای کُرد
نکته قابل توجه دیگر در بیانیه ک.ج.ک، اشاره به نبرد کوبانی است. در این بیانیه از نقش برخی نیروهای عرب، سریانی و داوطلبان خارجی یاد شده، اما هیچ اشارهای به نقش نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان در شکستن محاصره کوبانی و تغییر موازنه نبرد نشده است.
این رویکرد، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، ادامه همان سیاست انحصارگرایانهای است که تلاش میکند تمامی دستاوردهای نظامی و سیاسی را صرفاً به نام پ.ک.ک ثبت کند و سهم دیگر جریانهای کُرد را نادیده بگیرد.
جمعبندی
بیانیه اخیر ک.ج.ک بیش از آنکه پاسخی به واقعیتهای امروز شمال سوریه باشد، تلاشی برای بازتولید روایتهای ایدئولوژیک گذشته است. واقعیت این است که بخش قابل توجهی از چالشهای کنونی مناطق کردنشین سوریه، نتیجه تصمیماتی است که خارج از اراده مردم این مناطق و بر اساس سیاستهای ابلاغی از قندیل اتخاذ شده است.
تا زمانی که تصمیمگیری درباره آینده مناطق کردنشین سوریه تحت تأثیر محاسبات ایدئولوژیک و ملاحظات فرامرزی پ.ک.ک باقی بماند، چشمانداز دستیابی به ثبات، امنیت و حفظ حقوق مردم کُرد با ابهامات جدی روبهرو خواهد بود.
