گزارش خبرگزاری تسنیم درباره ارتباط گروه‌های مسلح کُرد مخالف جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، بار دیگر موضوع استفاده ابزاری از نیروهای منطقه‌ای در معادلات ژئوپلیتیک خاورمیانه را به صدر مباحث سیاسی بازگردانده است. در این میان، نام پژاک و مناسبات احتمالی آن با قدرت‌های خارجی، پرسش‌های جدی درباره آینده مردم کُرد، استقلال سیاسی جریان‌های مسلح و هزینه‌های انسانی این نوع همکاری‌ها مطرح می‌کند.
آنچه در این میان اهمیت دارد، فراتر از رقابت جمهوری اسلامی با مخالفان مسلح خود است؛ مسئله اصلی، سرنوشت مردمی است که سال‌ها در میان خشونت سازمان‌یافته، سیاست‌های امنیتی، محرومیت‌های سیاسی و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای گرفتار شده‌اند.
پژاک و مسئله وابستگی به قدرت‌های خارجی
پژاک، به‌عنوان یکی از جریان‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی، سال‌هاست فعالیت‌های خود را در چارچوب مبارزه سیاسی و ایدئولوژیک تعریف می‌کند. با این حال، گزارش‌های مطرح‌شده درباره تماس‌ها و مناسبات احتمالی این جریان با آمریکا و اسرائیل، ضرورت بررسی جدی ماهیت چنین ارتباطاتی را ایجاد کرده است.
اگر یک جریان مسلح برای پیشبرد اهداف سیاسی خود به حمایت نظامی، اطلاعاتی یا راهبردی قدرت‌های خارجی متکی شود، ناگزیر با پرسشی بنیادین مواجه خواهد شد: آیا تصمیمات آن جریان بر اساس منافع جامعه‌ای است که ادعای نمایندگی آن را دارد، یا در چارچوب محاسبات قدرت‌هایی اتخاذ می‌شود که اهداف و اولویت‌های متفاوتی دارند؟
تجربه تاریخی خاورمیانه نشان داده است که همکاری‌های نظامی و امنیتی میان بازیگران محلی و قدرت‌های بزرگ، الزاماً به تحقق آزادی، دموکراسی یا ثبات پایدار منجر نمی‌شود. در بسیاری از موارد، نیروهای محلی به ابزارهایی برای پیشبرد اهداف مقطعی تبدیل شده‌اند و پس از تغییر معادلات سیاسی، هزینه‌های سنگین این همکاری‌ها بر دوش مردم باقی مانده است.
مردم کُرد؛ نه ابزار جمهوری اسلامی و نه مهره آمریکا و اسرائیل
یکی از خطرناک‌ترین پیامدهای فضای سیاسی و امنیتی منطقه، تقلیل مسئله کُرد به رقابت میان حکومت‌ها و گروه‌های مسلح است.
مردم کُرد دارای هویت، تاریخ، فرهنگ و مطالبات سیاسی و اجتماعی مستقل هستند. این مردم را نمی‌توان با یک سازمان مسلح، یک جریان ایدئولوژیک یا یک پروژه سیاسی خاص تعریف کرد.
نه جمهوری اسلامی حق دارد مطالبات مردم کُرد را صرفاً به مسئله امنیتی تقلیل دهد و نه گروه‌های مسلح می‌توانند به نام مردم کُرد، آنان را وارد جنگ‌ها و رقابت‌هایی کنند که هزینه‌های انسانی و اجتماعی آن بر دوش جامعه قرار می‌گیرد.
همچنین هیچ قدرت خارجی نباید از محرومیت‌ها، نارضایتی‌ها و مطالبات مشروع مردم کُرد برای پیشبرد اهداف نظامی و ژئوپلیتیک خود بهره‌برداری کند.
آزادی مردم کُرد زمانی معنا پیدا می‌کند که آنان بتوانند بدون اجبار سازمانی، فشار امنیتی و وابستگی سیاسی، درباره آینده خود تصمیم بگیرند.
تجربه تلخ قربانیان؛ هزینه واقعی سیاست‌های مسلحانه
در هر تحلیل سیاسی درباره پژاک و دیگر گروه‌های مسلح، نباید سرنوشت قربانیان خشونت سازمان‌یافته به حاشیه رانده شود.
خانواده‌هایی که عزیزان خود را در نتیجه فعالیت‌های مسلحانه از دست داده‌اند، افرادی که با اجبار، فریب یا فشارهای سازمانی وارد ساختارهای نظامی شده‌اند و انسان‌هایی که زندگی آنان تحت تأثیر خشونت و فضای امنیتی قرار گرفته است، بخشی از واقعیت این منازعات هستند.
انجمن بی‌تاوان بر این باور است که هیچ آرمان سیاسی، ایدئولوژیک یا نظامی نمی‌تواند حقوق بنیادین انسان‌ها را نادیده بگیرد.
اگر یک جریان سیاسی مدعی دفاع از آزادی و حقوق مردم است، نخستین معیار ارزیابی آن باید میزان احترام به آزادی فردی، حق انتخاب، امنیت انسانی و کرامت اعضا و جامعه باشد.
مبارزه‌ای که در آن انسان به ابزار تحقق اهداف سازمانی تبدیل شود، نمی‌تواند صرفاً با شعارهای آزادی‌خواهانه از مسئولیت اخلاقی و انسانی خود رهایی یابد.
آمریکا و اسرائیل؛ منافع راهبردی یا آزادی مردم کُرد؟
در بررسی مناسبات احتمالی گروه‌های مسلح کُرد با آمریکا و اسرائیل، باید میان ادعاهای سیاسی، تماس‌های دیپلماتیک و همکاری‌های عملیاتی تفکیک قائل شد. هرگونه نتیجه‌گیری قطعی درباره سطح و ماهیت این همکاری‌ها، نیازمند شواهد مستقل و معتبر است.
با این حال، اصل مسئله همچنان پابرجاست: قدرت‌های خارجی در سیاست منطقه‌ای خود بر اساس منافع ملی و راهبردی عمل می‌کنند و این منافع لزوماً با خواسته‌های مردم کُرد هم‌خوانی ندارد.
از این رو، هرگونه وابستگی نظامی یا سیاسی به بازیگران خارجی، نیازمند پاسخ‌گویی شفاف درباره اهداف، تعهدات و پیامدهای آن است.
مردم کُرد نباید به نیروی انسانی پروژه‌های نظامی تبدیل شوند که تصمیم‌گیری درباره آغاز، ادامه یا پایان آن در اختیار دیگران قرار دارد.
نقد جمهوری اسلامی، مجوز خشونت گروه‌های مسلح نیست
در عین حال، نقد فعالیت‌های پژاک و بررسی مناسبات احتمالی آن با قدرت‌های خارجی، نباید به ابزاری برای توجیه سیاست‌های سرکوبگرانه جمهوری اسلامی تبدیل شود.
محرومیت‌های سیاسی، محدودیت‌های فرهنگی، تبعیض، نقض حقوق شهروندی و برخوردهای امنیتی با مطالبات مدنی مردم کُرد، مسائلی هستند که مستقل از عملکرد گروه‌های مسلح باید مورد توجه قرار گیرند.
هیچ حکومتی نمی‌تواند به بهانه وجود گروه‌های مسلح، مطالبات مشروع مردم را نادیده بگیرد یا جامعه کُرد را به‌طور جمعی مسئول فعالیت‌های سازمان‌های نظامی معرفی کند.
همچنین هیچ گروه مسلحی نمی‌تواند با استناد به تبعیض‌ها و محرومیت‌های موجود، خشونت علیه انسان‌ها یا نقض آزادی و حقوق آنان را توجیه کند.
حقوق بشر، آزادی سیاسی و امنیت شهروندان، اصولی مستقل از رقابت‌های حکومتی و سازمانی هستند.
انجمن بی‌تاوان: مردم کُرد باید از چرخه خشونت خارج شوند
انجمن بی‌تاوان تأکید می‌کند که آینده مردم کُرد نباید در گرو رقابت میان جمهوری اسلامی، گروه‌های مسلح و قدرت‌های خارجی تعیین شود.
تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که استمرار خشونت، نظامی‌گری و وابستگی به پروژه‌های خارجی، بیش از هر بازیگر دیگری به زندگی مردم عادی آسیب می‌رساند.
راه دستیابی به آینده‌ای امن و آزاد، نه در گسترش جنگ‌های نیابتی، بلکه در احترام به حقوق انسانی، آزادی‌های سیاسی، حق انتخاب، پاسخ‌گویی در برابر قربانیان و فراهم کردن امکان مشارکت آزادانه مردم در تعیین سرنوشت خود قرار دارد.
مردم کُرد نه سرمایه نظامی پژاک هستند، نه ابزار سیاست‌های جمهوری اسلامی و نه مهره بازی آمریکا و اسرائیل.
سرنوشت آنان باید بر پایه آزادی، کرامت انسانی، عدالت و حق انتخاب آزادانه رقم بخورد؛ نه بر اساس منافع سازمان‌های مسلح و قدرت‌های خارجی.
