هشدار صریح اردوغان درباره پ.ک.ک و پژاک؛ بازی با گسلهای قومی، منطقه را به آتش میکشد
اردوغان با اشاره مستقیم به تحرکات پ.ک.ک/پژاک در قبال ایران هشدار داد: فعال کردن گسلهای قومی و فرقهای میتواند ایران و کل منطقه را وارد یک بیثباتی بلندمدت کند.
بی تاوان – رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در گفتوگو با مجله آمریکایی «نیوزویک» موضعی صریح درباره تحولات ایران و نقش جریانهای مسلح کردی اتخاذ کرد و گفت ترکیه تلاشهای پ.ک.ک/پژاک برای سوءاستفاده از شرایط ایران را از نزدیک زیر نظر دارد.
اردوغان تأکید کرد که مسائل داخلی ایران باید توسط مردم این کشور و بدون دخالت خارجی حلوفصل شود و هشدار داد که فعال کردن گسلهای قومی و فرقهای نهتنها ایران، بلکه کل منطقه را با بیثباتی بلندمدت مواجه خواهد کرد.
این اظهارات را میتوان یکی از صریحترین هشدارهای اخیر آنکارا درباره تلاش جریانهای وابسته به شبکه پ.ک.ک برای بهرهبرداری از بحرانهای منطقهای دانست؛ شبکهای که در ساختار خود، از پ.ک.ک تا پژاک، دارای پیوندهای ایدئولوژیک و سازمانی است.
پروژهای قدیمی با ابزارهای جدید
واقعیت این است که استفاده ابزاری از شکافهای قومی و اجتماعی برای پیشبرد اهداف سیاسی و امنیتی، موضوع تازهای در منطقه نیست. گروههای مسلح وابسته به جریان پ.ک.ک بارها تلاش کردهاند مطالبات اجتماعی و قومی را با فعالیت مسلحانه و پروژههای سازمانی خود پیوند بزنند.
اکنون هشدار اردوغان این پرسش را برجسته میکند که آیا پ.ک.ک و پژاک در شرایط جدید منطقه به دنبال تبدیل تحولات داخلی ایران به بستری برای بازسازی ظرفیت سیاسی و میدانی خود هستند؟
پژاک، بهعنوان شاخه ایرانی شبکه پ.ک.ک، طی سالهای گذشته تلاش کرده است خود را با ادبیات سیاسی و اجتماعی جدید بازتعریف کند؛ اما استمرار ساختارهای مسلحانه و پیوندهای آن با شبکه پ.ک.ک، همچنان یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه بازیگران منطقهای است.
هشدار درباره «بازی با آتش»
اردوغان در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که ترکیه خواهان جلوگیری از گسترش درگیریها و باز نگه داشتن مسیرهای دیپلماتیک است.
از منظر امنیت منطقهای، هشدار درباره فعالسازی گسلهای قومی و فرقهای دارای اهمیت ویژهای است؛ زیرا در محیطی مانند خاورمیانه، تبدیل اختلافات اجتماعی به پروژههای مسلحانه میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای یک کشور داشته باشد.
مسئله زمانی خطرناکتر میشود که یک گروه مسلح، بحران اجتماعی را فرصتی برای توسعه شبکه، جذب نیرو، بازسازی توان عملیاتی یا کسب مشروعیت سیاسی تلقی کند.
سوریه؛ نسخهای که اردوغان بر آن تأکید دارد
رئیسجمهور ترکیه در بخش دیگری از این گفتوگو بر ضرورت حفظ تمامیت ارضی سوریه و ادغام همه عناصر مسلح در یک ساختار دولتی مرکزی تأکید کرد.
اردوغان تصریح کرد که ترکیه از روندی حمایت میکند که در آن همه شهروندان سوری، از جمله کردها، از حقوق و امنیت برخوردار باشند، اما همزمان تأکید کرد که ادغام عناصر مسلح در ساختار دولت مرکزی برای تقویت حاکمیت سوریه ضروری است.
این موضع، از منظر پرونده گروههای مسلح کردی در سوریه نیز قابل توجه است؛ چراکه آنکارا میان «حقوق شهروندی کردها» و «فعالیت مسلحانه و تهدید امنیتی» تفکیک قائل شده و معیار خود را نه قومیت، بلکه تروریسم، خشونت و تهدید امنیت ملی اعلام میکند.
اردوغان همچنین هشدار داد که هیچ جامعهای نباید اجازه دهد در جنگهای نیابتی سایر کشورها مورد استفاده قرار گیرد.
پیام اصلی آنکارا چیست؟
اگر مجموعه اظهارات اردوغان کنار یکدیگر قرار گیرد، پیام آنکارا روشن است:
کردها مسئله نیستند؛ تبدیل مسئله قومی به پروژه مسلحانه و استفاده از آن در جنگهای نیابتی، مسئله امنیتی است.
در چنین چارچوبی، هشدار درباره پ.ک.ک و پژاک صرفاً یک موضعگیری مقطعی نیست، بلکه بخشی از نگاه ترکیه به آینده نظم امنیتی منطقه است؛ نظمی که در آن، از نگاه آنکارا، گروههای مسلح نباید بتوانند از بحرانهای داخلی کشورها برای بازسازی قدرت خود استفاده کنند.
برای ایران نیز این موضوع اهمیت مضاعفی دارد. هرگونه تلاش برای پیوند دادن مطالبات اجتماعی با فعالیتهای مسلحانه و شبکههای فرامرزی میتواند معادلات امنیتی منطقه را پیچیدهتر کند.
هشدار اردوغان را باید جدی گرفت: بازی با گسلهای قومی شاید برای برخی گروهها فرصت کوتاهمدت ایجاد کند، اما هزینه آن میتواند بیثباتی بلندمدت برای کل منطقه باشد.
در این میان، پرونده پژاک همچنان یکی از مهمترین موضوعاتی است که تحولات آینده پ.ک.ک و معادلات جدید ترکیه، سوریه و عراق میتواند بر آن اثر بگذارد.
