در یک ماه اخیر، رقابت میان پژاک و یک گروه مسلح تازه تاسیس وابسته به حزب دموکرات کردستان ایران (حدکا) بر سر پذیرش مسئولیت مجموعه ای از عملیات و ترورها در مناطق کردنشین ایران، وارد مرحله تازه ای شده است. آنچه این مناقشه را قابل توجه میکند، صرفاً وقوع عملیات مسلحانه و تروریستی نیست، بلکه رقابت دو جریان برای آن است که خود را عامل و مجری این عملیات ها معرفی کنند. در یک سوی این رقابت، شاخه نظامی پژاک، موسوم به ی.ر.ک، مدعی اجرای این عملیات هاست و در سوی دیگر، صفحه و رسانههای وابسته به گروهی با نام “خوری هیوا” (خورشید امید) نیز با انتشار ویدئوها و اطلاعاتی مشابه، مسئولیت همان عملیاتها را متوجه این گروه میدانند.
در نتیجه، اکنون بخشی از مناقشه میان دو جریان نه بر سر اصل وقوع عملیات، بلکه بر سر این پرسش شکل گرفته است که چه کسی باید مسئولیت آنها را بر عهده بگیرد و اعتبار عملیاتی خود را به نام آن ثبت کند.
جنگ روایت ها بر سر مسئولیت عملیات
رسانه های نزدیک به پژاک، ادعاهای “خوری هیوا” را مورد تردید قرار داده و این پرسش را مطرح میکنند که صرف انتشار ویدئو با لوگوی یک گروه چگونه می تواند به تنهایی اثبات کند که عملیات واقعاً توسط نیروهای همان گروه انجام شده است. از نگاه این رسانه ها، ارائه تصاویر یا بیانیه های اعلام مسئولیت، بدون ارائه شواهد مستقلی که امکان راستی آزمایی داشته باشد، برای اثبات نقش عملیاتی یک گروه کافی نیست.
در مقابل، “خوری هیوا” نیز با انتشار ویدئوها و جزئیات مربوط به عملیات ها تلاش دارد نشان دهد که این گروه صرفاً یک نام رسانه ای نیست و دارای توان عملیاتی مستقل است.
بنابراین، آنچه در فضای رسانهای دو طرف جریان دارد، بیش از آنکه یک اختلاف معمول بر سر روایت سیاسی باشد، به رقابت بر سر مالکیت و اعتبار عملیات مسلحانه شباهت دارد. هر طرف می کوشد نشان دهد که نیروی عملیاتی مؤثر در داخل ایران است و طرف مقابل، یا در نسبت دادن عملیاتها به خود بزرگ نمایی میکند یا تلاش دارد نقش رقیب را نادیده بگیرد.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سابقه اختلاف میان جریان پژاک و حزب دموکرات کردستان ایران را در نظر بگیریم.
اختلافی که سابقه درگیری خونین دارد
اختلاف میان این دو جریان پدیده ای تازه نیست. رقابت و تنش میان پ.ک.ک (حزب مادر پژاک) و حزب دموکرات کردستان ایران در منطقه مرزی اقلیم کردستان عراق، از جمله در منطقه کیلهشین، در سال ۱۳۹۴ به درگیری مسلحانه و کشته و زخمی شدن نیروهای دو طرف انجامید. در آن زمان، حزب دموکرات، پ.ک.ک را به حمله به نیروهای خود متهم کرد و گزارش های مختلف از کشتهشدن اعضای حدکا در این درگیری منتشر شد.
این سابقه را نمی توان صرفاً یک اختلاف مقطعی یا رسانه ای تلقی کرد. کیلهشین که رقابت و اختلاف دو گروه بر سر آن تا این لحظه نیز ادامه دارد نمونهای برجسته از آن است که رقابت میان این جریانها در مقاطعی از سطح اختلاف سیاسی عبور کرده و به رویارویی مسلحانه و تلفات انسانی منجر شده است. گزارش های مربوط به آن دوره نیز از هفتهها تنش و اختلاف بر سر حضور نیروهای حدکا در این منطقه حکایت داشتند.
از این منظر، رقابت امروز بر سر پذیرش مسئولیت عملیات ها را باید در امتداد سابقه ای طولانی تر از رقابت بر سر نفوذ، قلمرو، سازماندهی نیرو و ادعای نمایندگی سیاسی کردهای ایران دید. حتی در تحولات سیاسی جدید نیز اختلاف میان پژاک و حدکا ادامه داشته است، برای نمونه، پژاک در سال ۲۰۲۶ درباره حذف نام و جایگاه نمایندگی خود از “کنگره آزادی ایران” موضعی انتقادی اتخاذ کرد و از اختلاف بر سر نحوه حضور خود در این مجموعه سخن گفت و حزب دمکرات را عامل حذف پژاک در ابتدای تشکیل کنگره آزادی می داند.
در چنین شرایطی، ظهور “خوری هیوا” می تواند به یک متغیر تازه در رقابت قدیمی تبدیل شود؛ به ویژه اگر این گروه بتواند برای ادعاهای خود درباره اجرای عملیات های مسلحانه، شواهدی مستقل و قابل بررسی ارائه کند. در غیر این صورت، ادامه جنگ رسانهای میان دو طرف بیش از آنکه به روشنشدن واقعیت عملیاتها کمک کند، به رقابت برای تثبیت تصویر “یروی عملیاتی مؤثر” در افکار عمومی تبدیل خواهد شد.
پای اسرائیل در پایان ماجرا
در کنار این رقابت، موضوع مهم دیگری نیز درباره منابع مالی و پشتیبانی خارجی از گروه های مسلح کرد مخالف جمهوری اسلامی مطرح است. در ادبیات رسانه های منتقد این گروه ها از جمله در رسانه های وابسته به جریان رضا پهلوی، گاه از اسرائیل و به طور مشخص موساد به عنوان یکی از طرف های خارجی دخیل در تأمین مالی یا هدایت عملیات های این جریان ها نام برده می شود. وقتی پای اسرائیل در این ماجرا باشد، ابعاد تازه ای به رقابت میان پژاک، حدکا و گروه های مسلح وابسته به آنها اضافه کند.
