انجمن بیتاوان: در بررسی پیامدهای فعالیت گروههای مسلح، معمولاً توجه افکار عمومی به مسائل امنیتی، تلفات انسانی و خسارات اجتماعی معطوف میشود؛ اما در کنار این آسیبهای آشکار، خسارتهای دیگری نیز وجود دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. یکی از مهمترین این خسارتها، تأثیرات منفی بر محیط زیست و منابع طبیعی مناطق محل فعالیت این گروههاست.
سالها درگیری، استقرار نیروهای مسلح در مناطق طبیعی، جابهجاییهای مکرر، ایجاد مسیرهای غیرمتعارف و وقوع آتشسوزیهای ناشی از تنشهای امنیتی، فشار مضاعفی بر طبیعت مناطق مرزی وارد کرده است. در چنین شرایطی، جنگلها، مراتع، منابع آبی و زیستگاههای جانوری به قربانیان خاموش درگیریها تبدیل میشوند؛ قربانیانی که صدایی برای دفاع از خود ندارند.
واقعیت این است که محیط زیست، نخستین بازنده هرگونه بیثباتی و ناامنی است. هر بار که منطقهای به عرصه تنش و فعالیتهای نظامی تبدیل میشود، تعادل اکولوژیک آن نیز آسیب میبیند. نابودی پوشش گیاهی، فرسایش خاک، کاهش تنوع زیستی و تهدید زیستگاه گونههای جانوری، تنها بخشی از پیامدهایی است که آثار آن گاه تا دههها باقی میماند.
در این میان، پ.ک.ک و پژاک همواره تلاش کردهاند خود را مدافع مردم و سرزمین معرفی کنند؛ اما پرسش اساسی اینجاست که چگونه میتوان از دفاع از یک سرزمین سخن گفت، در حالی که طبیعت همان سرزمین در معرض آسیب و تخریب قرار میگیرد؟ منابع طبیعی، سرمایه مشترک همه ساکنان منطقه و میراث نسلهای آینده هستند. هیچ هدف سیاسی یا نظامی نمیتواند توجیهی برای به خطر افتادن این سرمایه ارزشمند باشد.
امروز حفاظت از محیط زیست دیگر صرفاً یک مطالبه زیستمحیطی نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت اجتماعی در قبال آینده جوامع محلی است. مردمی که سالها هزینه ناامنی را پرداختهاند، نباید شاهد از دست رفتن منابع طبیعی و محیط زندگی خود نیز باشند.
تجربه نشان داده است که بازسازی جنگلها، احیای مراتع و جبران خسارتهای زیستمحیطی، به مراتب دشوارتر و زمانبرتر از تخریب آنهاست. از همین رو، ضروری است که در کنار توجه به پیامدهای انسانی و امنیتی فعالیت گروههای مسلح، هزینههای پنهان آنها بر محیط زیست نیز مورد توجه قرار گیرد.
طبیعت متعلق به هیچ گروه و جریان سیاسی نیست؛ بلکه امانتی است برای نسلهای آینده. حفظ این امانت، نیازمند مسئولیتپذیری، آگاهی و مقابله با هر عاملی است که آن را در معرض تهدید قرار میدهد.
