۲۷ سال تأخیر؛ وقتی پایان PKK به تعویق افتاد
روایتی تازه از یک فرصت ازدسترفته؛ آیا پرونده PKK میتوانست ۲۷ سال زودتر بسته شود؟
بی تاوان – گزارشی که امروز در رسانه ترکیهای منتشر شده، بار دیگر یک پرسش مهم را به مرکز توجه آورده است: پس از دستگیری عبدالله اوجالان در سال ۱۹۹۹، آیا امکان پایاندادن به فعالیت مسلحانه PKK وجود داشت؟
بر اساس روایت مطرحشده در این گزارش، برخی منابع و کارشناسان معتقدند اوجالان در آن مقطع آمادگی داشت درباره پایان فعالیت سازمانیافته PKK، پایینآمدن نیروها از کوه و ایجاد زمینه برای خلع سلاح گفتوگو کند؛ اما به ادعای آنان، این پیامها و پیشنهادها به شکل مؤثر به سطوح مسئول منتقل نشد.
اگر این روایتها را صرفاً بهعنوان ادعاهای قابل بررسی در نظر بگیریم، یک واقعیت تاریخی همچنان برجسته است: PKK پس از ۱۹۹۹ از صحنه حذف نشد؛ بلکه در سالهای بعد بازسازی شد و مناقشه مسلحانه ادامه یافت. نتیجه، استمرار یک پرونده امنیتی و سیاسی بود که هزینههای انسانی، اجتماعی و اقتصادی سنگینی بر منطقه تحمیل کرد. گزارش نیز از سوی کارشناسان مصاحبهشده، از خسارتهای اقتصادی، مهاجرت اجباری و آسیب به اعتماد اجتماعی سخن میگوید.
اما بخش مهمتر ماجرا برای امروز است:
اگر در سال ۱۹۹۹ امکان خلع سلاح و پایان فعالیت مسلحانه مطرح بوده، چرا این فرصت از بین رفت؟
این پرسش فقط مربوط به گذشته نیست. هرچه روندهای مربوط به انحلال و خلع سلاح PKK امروز جدیتر میشود، تجربه سه دهه گذشته اهمیت بیشتری پیدا میکند. یک تأخیر دیگر، یک فرصت ازدسترفته دیگر و یک چرخه جدید از بازسازی مسلحانه میتواند همان تجربه تاریخی را تکرار کند.
پرونده PKK نشان میدهد که پایان یک سازمان مسلح صرفاً با اعلام سیاسی محقق نمیشود؛ پایان واقعی زمانی است که ساختار تشکیلاتی، توان نظامی، شبکههای مسلح و ظرفیت بازتولید خشونت نیز از بین برود.
از این منظر، سؤال اساسی امروز این نیست که «چرا در سال ۱۹۹۹ پرونده بسته نشد؟»؛ بلکه این است:
آیا این بار قرار است تاریخ تکرار شود، یا واقعاً پایان PKK به معنای پایان توانایی بازتولید آن خواهد بود؟
