انجمن بی تاوان: عملیات سال ۱۳۹۰ در ارتفاعات جاسوسان را میتوان یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ فعالیتهای نظامی گروهک تروریستی پژاک دانست. این عملیات که با هدف پاکسازی مناطق مرزی از حضور عناصر مسلح این گروه انجام شد، ضربات سنگینی را به ساختار تشکیلاتی و نظامی پژاک وارد کرد و موجب از دست رفتن بخشی از توان عملیاتی آن شد.
با گذشت سالها از آن رویداد، همچنان پرسشهای بیپاسخ فراوانی درباره اتفاقات درونتشکیلاتی پژاک در جریان آن عملیات مطرح است. برخی روایتها و اظهارات منتشرشده از سوی اعضای سابق و نزدیکان این گروه حاکی از آن است که در اوج فشارهای نظامی، اختلافات داخلی، بیاعتمادی میان فرماندهان و بدنه سازمان و همچنین تنشهای ناشی از شکستهای میدانی به شکل قابل توجهی افزایش یافته بود.
بر اساس این روایتها، برخی از تلفات اعلامشده در آن مقطع صرفاً نتیجه درگیریهای مستقیم نبوده و ابهاماتی درباره نحوه کشته شدن تعدادی از کادرهای ارشد وجود داشته است. با این حال، تاکنون هیچگاه توضیح شفاف و مستندی از سوی مسئولان این گروه درباره این ادعاها ارائه نشده است.
آنچه مسلم است، عملیات جاسوسان تنها یک شکست نظامی برای پژاک نبود؛ بلکه نقطهای بود که بسیاری از ضعفهای ساختاری، شکافهای درونی و بحران اعتماد در این تشکیلات را آشکار کرد. موضوعی که آثار آن در سالهای بعد نیز در قالب جدایی اعضا، انتقادهای درونگروهی و کاهش نفوذ این سازمان در برخی مناطق قابل مشاهده بود.
امروز، پس از گذشت بیش از یک دهه، همچنان بخشی از واقعیتهای پشت پرده آن روزها در هالهای از ابهام قرار دارد و پرسشهای مطرحشده درباره سرنوشت برخی فرماندهان و نحوه مدیریت بحران در درون این تشکیلات، بیپاسخ مانده است.
