بی‌تاوان _ تحولات اخیر پیرامون گروهک‌های مسلح ضدایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق، بار دیگر ضرورت بررسی نقش بازیگران خارجی در تداوم فعالیت این گروه‌ها و پیامدهای امنیتی حضور آنها درمنطقه را برجسته کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شبکه المیادین، رژیم اسرائیل در مسیر تلاش‌های میانجی‌گرانه برخی شخصیت‌های کرد عراقی برای مذاکره با گروهک‌های مسلح ضدایرانی مداخله کرده و با وعده تداوم حمایت و ایجاد منطقه حائل، درصدد جلوگیری از پیشبرد این روند برآمده است.
این گزارش همچنین به تلاش برخی شخصیت‌های کرد عراقی برای استفاده از تجربه روند تعامل ترکیه با پ.ک.ک اشاره می‌کند؛ تلاشی که بنا بر روایت منتشرشده، با مداخله و وعده‌های حمایتی اسرائیل با مانع مواجه شده است.
گروه‌های مسلح؛ ابزار فشار در معادلات منطقه‌ای
یکی از مهم‌ترین ابعاد این تحولات، تبدیل گروه‌های مسلح غیردولتی به ابزار اعمال فشار در رقابت‌های سیاسی و امنیتی منطقه است. هنگامی که یک گروه مسلح به پشتوانه حمایت خارجی، به جای حرکت به سمت خلع سلاح و حل‌وفصل سیاسی، به ادامه فعالیت نظامی و امنیتی امیدوار می‌شود، چشم‌انداز ثبات و آرامش در مناطق مرزی بیش از پیش آسیب می‌بیند.
در چنین شرایطی، مسئله دیگر صرفاً اختلاف میان یک دولت و یک گروه مسلح نیست؛ بلکه با شبکه‌ای از منافع و مداخلات خارجی مواجه هستیم که می‌تواند روندهای صلح‌آمیز را تضعیف کرده و هزینه‌های انسانی و امنیتی تازه‌ای بر مردم منطقه تحمیل کند.
توافق امنیتی تهران، بغداد و اربیل؛ ضرورت پایبندی به تعهدات
در گزارش منتشرشده، به توافق امنیتی سال ۲۰۲۳ میان ایران، عراق و اقلیم کردستان عراق اشاره شده است؛ توافقی که بر اساس مفاد مطرح‌شده در این گزارش، خلع سلاح گروهک‌های ضدایرانی و انتقال آنها به مناطق دور از مرزهای مشترک را دربر می‌گیرد.
اجرای مؤثر چنین توافق‌هایی، علاوه بر تأمین امنیت مرزها، می‌تواند مانع از تبدیل مناطق همجوار به پایگاه فعالیت گروه‌های مسلح و عرصه رقابت قدرت‌های خارجی شود.
مردم قربانی سیاست حمایت از گروه‌های مسلح
تجربه فعالیت گروه‌های تروریستی و مسلح در منطقه نشان داده است که پیامدهای این سیاست‌ها محدود به اهداف اعلام‌شده گروه‌ها یا حامیان خارجی آنها نیست. ناامنی، آوارگی، تهدید زندگی شهروندان، تخریب روابط اجتماعی و محروم شدن نسل‌های جوان از فرصت‌های توسعه، بخشی از هزینه‌هایی است که جوامع محلی می‌پردازند.
در این میان، باید میان مردم کردستان عراق و گروه‌های مسلح فعال در این منطقه تمایز قائل شد. مردم این منطقه، همانند دیگر جوامع منطقه، حق دارند در فضایی امن، به دور از تهدید، خشونت و بهره‌برداری سیاسی و نظامی بازیگران خارجی زندگی کنند.
بی‌تاوان؛ امنیت پایدار از مسیر پایان دادن به تروریسم می‌گذرد
انجمن بی‌تاوان معتقد است هیچ روندی برای ثبات منطقه بدون مقابله با تروریسم، پایان دادن به استفاده ابزاری از گروه‌های مسلح و احترام به تعهدات امنیتی و حقوقی دولت‌ها پایدار نخواهد بود.
حمایت خارجی از گروه‌های مسلح، حتی اگر در قالب وعده‌های سیاسی و امنیتی صورت گیرد، نمی‌تواند جایگزین یک راه‌حل واقعی و پایدار شود. تجربه نشان داده است که وعده‌های قدرت‌های خارجی ممکن است تغییر کند، اما هزینه خشونت و ناامنی بر دوش مردم باقی می‌ماند.
ضرورت دارد دولت‌های منطقه با همکاری مسئولانه، مانع استفاده از خاک کشورهای خود برای فعالیت‌های مسلحانه علیه دیگر کشورها شوند و مسیر خلع سلاح، بازگشت به زندگی مدنی و پایان دادن به چرخه خشونت را تقویت کنند.
امنیت مردم منطقه نباید قربانی رقابت‌های ژئوپلیتیکی و پروژه‌های نیابتی قدرت‌های خارجی شود.
