تغییر لباس در شنگال؛ تلاش «ی.ب.ش» برای ادغام در ساختار امنیتی عراق و دور زدن ممنوعیت پ.ک.ک

بی تاوان: پس از تصمیم رسمی دولت عراق مبنی بر ممنوعیت فعالیت پ.ک.ک و افزایش فشارها برای اجرای توافق‌نامه شنگال، گروه مسلح «واحدهای مقاومت شنگال» (ی.ب.ش) از مذاکرات پنهان و آشکار با بغداد برای ادغام در ساختار دفاعی این کشور خبر داده است؛ حرکتی که بیش از آنکه گره‌گشای زخم‌های کهنه جامعه بی‌تاوان ایزدی باشد، تلاشی برای بقا و کسب مشروعیت قانونی در لباس جدید ارزیابی می‌شود.

سخنگوی گروه مسلح موسوم به «واحدهای مقاومت شنگال» (ی.ب.ش) اعلام کرده است که این گروه از فوریه ۲۰۲۶ مذاکراتی را با مقامات ارشد نظامی و امنیتی عراق آغاز کرده تا تحت عنوان «سازمان‌دهی مجدد»، در نهادهای رسمی امنیتی و دفاعی این کشور ادغام شود.

«هادی الیاس»، سخنگوی ی.ب.ش، مدعی شده است که این گفت‌وگوها به تفاهم‌های اولیه‌ای رسیده و هدف از آن «تقویت حاکمیت ملی عراق» و «حفظ دستاوردهای جامعه ایزدی» است. با این حال، بررسی پیشینه و زمان‌بندی این مذاکرات، واقعیت دیگری را در پشت پرده نشان می‌دهد.

بهره‌برداری از زخم‌های التیام‌نیافته ایزدی‌ها
نکته قابل تأمل در اظهارات سخنگوی ی.ب.ش، گره زدن سرنوشت یک گروه مسلح به مطالبات برحق و انسانی مردم رنج‌دیده شنگال است. او در سخنان خود موضوعاتی همچون «بازگشت آوارگان، جبران خسارت آسیب‌دیدگان، بازسازی شنگال و تعیین سرنوشت مفقودالاثرها و ربوده‌شدگان دست داعش» را در کنار «نحوه سازمان‌دهی نهادهای امنیتی» قرار داده است.

این در حالی است که طی یک دهه گذشته، یکی از اصلی‌ترین موانع بازگشت آوارگان ایزدی به خانه‌هایشان و بازسازی شنگال، دقیقاً حضور گروه‌های مسلح غیرقانونی و وابسته به پ.ک.ک در این منطقه بوده است؛ حضوری که شنگال را به میدان کشمکش‌های نظامی و ناامنی مستمر تبدیل کرده و مردم بی‌گناه و بی‌تاوان ایزدی را پس از فاجعه نسل‌کشی داعش، گرفتار چرخه‌ای جدید از آوارگی و بی‌ثباتی ساخته است.

تلاش برای دور زدن توافق‌نامه شنگال و ممنوعیت پ.ک.ک
«واحدهای مقاومت شنگال» (ی.ب.ش) پس از حملات سال ۲۰۱۴ داعش و با مهندسی پ.ک.ک در این منطقه شکل گرفت. در اکتبر ۲۰۲۰، دولت فدرال عراق و دولت اقلیم کردستان با امضای «توافق‌نامه شنگال» بر لزوم عادی‌سازی وضعیت منطقه و خروج تمامی گروه‌های مسلح خارج از چارچوب دولت—به‌ویژه شاخه‌های وابسته به پ.ک.ک—تأکید کردند.

اکنون و در پی تصمیم قاطع بغداد برای ممنوعیت فعالیت پ.ک.ک در خاک عراق، ی.ب.ش تلاش‌های خود را دوچندان کرده تا با ادغام صوری در ساختار امنیتی عراق، از زیر ضربه خارج شود. در واقع، این گروه به جای تخلیه منطقه و سپردن امور به دست اهالی بومی و نهادهای قانونی، به دنبال آن است که با تغییر تابلو و دریافت حکم رسمی از بغداد، حضور مسلحانه خود را در شنگال تثبیت و قانونی کند؛ روندی که در صورت تحقق بدون خلع سلاح واقعی و قطع ارتباط تشکیلاتی با قندیل، تنها به تداوم بحران و گروگان ماندن سرنوشت مردم شنگال منجر خواهد شد.