انجمن بیتاوان: دیدار علی الزیدی، نخستوزیر عراق، با دونالد ترامپ در کاخ سفید، فراتر از یک ملاقات دیپلماتیک معمولی ارزیابی میشود. هرچند روایت رسمی دو طرف بر همکاریهای اقتصادی، امنیتی و سرمایهگذاری آمریکا در عراق متمرکز بود، اما همزمان گمانهزنیهای گستردهای درباره آینده اقلیم کردستان و احتمال تغییر معادلات قدرت میان بغداد و اربیل شکل گرفته است.
سالهاست که اقلیم کردستان با تکیه بر درآمدهای نفتی، ساختار امنیتی مستقل و روابط خارجی ویژه، خود را فراتر از یک واحد اداری در عراق تعریف کرده است؛ وضعیتی که همواره محل اختلاف با دولت مرکزی بوده و بارها بغداد را به رویارویی حقوقی و سیاسی با اربیل کشانده است.
اکنون بسیاری از تحلیلگران معتقدند دولت جدید عراق تلاش میکند با استفاده از حمایت سیاسی واشنگتن، روند تمرکز قدرت در بغداد را سرعت ببخشد. کنترل صادرات نفت، مدیریت گذرگاههای مرزی، ساماندهی نیروهای مسلح و محدود کردن تصمیمگیریهای مستقل اقلیم، مهمترین اهدافی است که در این چارچوب مطرح میشود.
اگر این سناریو تحقق یابد، اقلیم کردستان با بزرگترین چالش سیاسی خود از زمان تثبیت نظام فدرالی عراق روبهرو خواهد شد. در چنین شرایطی، «حذف تدریجی اقلیم» نه به معنای انحلال یکباره آن، بلکه به مفهوم کاهش مستمر اختیارات، تضعیف استقلال عملی و بازگرداندن اهرمهای اصلی قدرت به بغداد خواهد بود.
البته باید تأکید کرد که تاکنون هیچ مقام آمریکایی یا عراقی از وجود توافقی برای برچیدن اقلیم کردستان خبر نداده و هیچ سند رسمی نیز چنین ادعایی را تأیید نکرده است. ازاینرو، روایت «معامله در کاخ سفید» در حال حاضر در سطح تحلیلهای سیاسی و گمانهزنیهای رسانهای قرار دارد.
با این حال، یک واقعیت انکارناپذیر است؛ دولت مرکزی عراق در سالهای اخیر بهطور مستمر در پی افزایش کنترل خود بر پروندههای راهبردی بوده و اگر این روند با حمایت بازیگران خارجی ادامه پیدا کند، اقلیم کردستان ممکن است بخشی از اختیارات سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود را بهتدریج از دست بدهد.
تحولات پس از سفر الزیدی به واشنگتن نشان خواهد داد که این دیدار صرفاً آغاز فصل تازهای از همکاری بغداد و واشنگتن بوده است یا مقدمهای برای بازتعریف توازن قدرت میان دولت مرکزی و اقلیم کردستان.
