سازوکار چهارگانه برای خلع سلاح پ.ک.ک؛ آنکارا پایان حضور مسلحانه را به راستیآزمایی گره زد
به گزارش انجمن بیتاوان، ترکیه وارد مرحله تازهای از روند خلع سلاح و انحلال پ.ک.ک شده است؛ مرحلهای که در آن، تحویل سلاح، تخلیه مقرها و اردوگاههای این گروه و پایان فعالیتهای مسلحانه، باید بهصورت رسمی و قابل راستیآزمایی مورد تأیید قرار گیرد.
بر اساس گزارش «الشرقالاوسط»، ترکیه سازوکاری چهارطرفه با مشارکت آنکارا، بغداد، اربیل و سلیمانیه برای مدیریت روند تحویل سلاح پ.ک.ک طراحی کرده است. این سازوکار تحت هماهنگی سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) قرار دارد و اجرای آن پیششرط ورود به مرحله ادغام اعضای این گروه در جامعه ترکیه عنوان شده است.
سلاحها کجا تحویل داده میشوند؟
بر اساس این گزارش، اعضای پ.ک.ک سلاحهای خود را در مناطق اقلیم کردستان، از جمله اربیل و سلیمانیه، یا در اختیار دولت مرکزی عراق در بغداد قرار خواهند داد. تسلیحات تحویلشده نیز باید ثبت و فهرستبرداری شود و اطلاعات مربوط به آن در اختیار میت قرار گیرد.
در کنار تحویل سلاح، تخلیه اردوگاهها، مخفیگاهها و پناهگاههای پ.ک.ک در شمال عراق نیز بخشی از این روند خواهد بود؛ روندی که از مناطق زاپ و گارا آغاز شده و قرار است پایان فعالیت ساختارهای نظامی این گروه را بهصورت میدانی مشخص کند.
پایان فعالیت پ.ک.ک چگونه اعلام خواهد شد؟
بر اساس سازوکار اعلامشده، پس از تخلیه کامل مواضع و انحلال ساختارهای سازمانی پ.ک.ک، سازمان اطلاعات ترکیه گزارشی را به شورای امنیت ملی این کشور ارائه خواهد کرد. پس از تأیید این روند، تصمیم نهایی درباره پایان حضور پ.ک.ک اتخاذ خواهد شد.
نکته مهم در این میان آن است که صرف تحویل بخشی از سلاحها برای پایان روند کافی نیست؛ بلکه توقف فعالیتهای غیرقانونی پ.ک.ک در عراق، سوریه و حتی اروپا نیز مورد توجه قرار گرفته است.
ادغام؛ مرحلهای پس از خلع سلاح
پارلمان ترکیه در ۱۰ اوت ۲۰۲۶ چارچوب قانونی موسوم به «قانون تقویت همبستگی ملی و ادغام اجتماعی» را تصویب کرد؛ قانونی که زمینه حقوقی روند انحلال و خلع سلاح پ.ک.ک و بازگشت بخشی از اعضای آن به جامعه ترکیه را فراهم میکند.
با این حال، ترتیب مراحل از اهمیت ویژهای برخوردار است: ابتدا خلع سلاح و انحلال ساختار نظامی، سپس راستیآزمایی و در نهایت بررسی وضعیت اعضای گروه و امکان بازگشت و ادغام آنان.
بر اساس گزارش منتشرشده، حدود ۲۳۰ نفر از چهرههای ارشد مستقر در قندیل از روند عمومی بازگشت مستثنا خواهند بود و انتظار میرود در منطقهای امن در سلیمانیه باقی بمانند. پرونده اعضای پ.ک.ک که در ترکیه زندانی هستند نیز پس از پیشرفت روند خلع سلاح مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
آزمون واقعی، پایان ساختار مسلحانه است
روند کنونی را نمیتوان صرفاً با اعلام انحلال یا تغییر ادبیات سیاسی پ.ک.ک ارزیابی کرد. تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که میان اعلام پایان مبارزه مسلحانه و پایان واقعی ساختار نظامی یک گروه مسلح، فاصله قابل توجهی وجود دارد.
اکنون معیار اصلی، نه بیانیهها و تغییر نامها، بلکه تحویل کامل سلاحها، تخلیه مقرها، انحلال تشکیلات نظامی و جلوگیری از بازتولید همان ساختار در قالبهای جدید خواهد بود.
از این منظر، سازوکار چهارگانه میان ترکیه، عراق و اقلیم کردستان میتواند یکی از مهمترین مراحل تعیینکننده در سرنوشت پ.ک.ک باشد؛ زیرا برای نخستینبار، مسئله خلع سلاح از سطح اعلام سیاسی به مرحله ثبت، نظارت و راستیآزمایی میدانی نزدیک شده است.
اگر این روند بهصورت کامل و بدون استثنا اجرا شود، میتواند نقطه پایانی بر چند دهه فعالیت مسلحانه پ.ک.ک باشد؛ اما هرگونه انتقال نیرو، سلاح یا ساختار به مناطق دیگر، صرفاً به معنای تغییر جغرافیای فعالیت خواهد بود، نه پایان واقعی آن.
