بیتاوان: جمیل باییک، از سرکردگان ارشد گروه تروریستی پ.ک.ک، بار دیگر دولت ترکیه را با ادبیات تهدیدآمیز خطاب قرار داده و مدعی شده است که اگر آنکارا گامهای «دموکراتیک و تعیینکننده» مورد انتظار این گروه را برندارد، روند موسوم به «ترکیه بدون تروریسم» میتواند متوقف شود.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که پ.ک.ک از یکسو خلع سلاح را بخشی از روند جدید معرفی میکند و از سوی دیگر، آن را مشروط به مجموعهای از مطالبات سیاسی و حقوقی کرده است؛ رویکردی که این پرسش را به وجود میآورد که آیا موضوع واقعاً پایان مبارزه مسلحانه است یا تلاش برای تبدیل خلع سلاح به ابزاری جهت گرفتن امتیازات سیاسی؟
خلع سلاح؛ پایان تروریسم یا آغاز چانهزنی؟
باییک مدعی شده است که خلع سلاح اعضای پ.ک.ک قرار است زمینه ورود آنها به عرصه سیاسی و ادغام مجدد در جامعه را فراهم کند. او همچنین از قانون «همبستگی ملی و ادغام اجتماعی» که در پارلمان ترکیه مورد رأیگیری قرار گرفته، بهعنوان گامی مثبت اما ناکافی یاد کرده است.
اما نکته قابل تأمل همینجاست؛ پ.ک.ک خلع سلاح را صرفاً یک اقدام امنیتی نمیداند و همزمان خواهان تغییرات گسترده سیاسی و حقوقی است.
به بیان سادهتر، پیام باییک این است: سلاح را کنار میگذاریم، اما در مقابل باید تغییرات سیاسی مورد نظر ما نیز اجرا شود.
این نوع نگاه، روند صلح را از یک فرآیند پایان خشونت به میدان تازهای برای چانهزنی سیاسی تبدیل میکند.
تهدید به خروج؛ ادبیات قدیمی در قالبی جدید
باییک هشدار داده است که در صورت نبود اصلاحات دموکراتیک «تعیینکننده»، روند موجود شکست خواهد خورد و مسئولیت آن نیز متوجه دولت ترکیه خواهد بود.
این ادبیات را میتوان ادامه همان سیاست فشار سیاسی دانست که طی دهههای گذشته بارها از سوی جریانهای نزدیک به پ.ک.ک مورد استفاده قرار گرفته است؛ یعنی قرار دادن خلع سلاح در برابر مجموعهای از شروط و سپس تهدید به شکست روند در صورت برآورده نشدن مطالبات.
در چنین شرایطی، پرسش اساسی این است: اگر خلع سلاح واقعاً هدف نهایی است، چرا باید ادامه آن به پذیرش مطالبات سیاسی از سوی دولت گره بخورد؟
مسئله اوجالان و فرماندهان پ.ک.ک
یکی دیگر از نکات مطرحشده از سوی باییک، وضعیت عبدالله اوجالان و همچنین کادر و فرماندهان پ.ک.ک است. او مدعی شده که قانون موجود تکلیف روشنی درباره وضعیت آنها مشخص نکرده و این موضوع میتواند در آینده به چالش بزرگی برای ترکیه تبدیل شود.
این بخش از اظهارات باییک نشان میدهد که پرونده پ.ک.ک صرفاً به تحویل سلاح محدود نیست؛ بلکه سرنوشت رهبران، فرماندهان و اعضای این گروه نیز بخشی از معادلهای است که پ.ک.ک انتظار دارد در چارچوب روند سیاسی حلوفصل شود.
پ.ک.ک؛ از میدان جنگ به میز معامله؟
واقعیت این است که پایان خشونت و کنار گذاشتن سلاح، اگر بهصورت واقعی و بدون پیششرط انجام شود، میتواند یک تحول مثبت برای مردم منطقه باشد.
اما تبدیل خلع سلاح به اهرمی برای کسب امتیازات سیاسی، مسئلهای کاملاً متفاوت است.
آنچه از اظهارات اخیر باییک برمیآید، این است که پ.ک.ک همچنان تلاش دارد میان «خلع سلاح» و «تحقق مطالبات سیاسی» یک پیوند مستقیم ایجاد کند؛ بهگونهای که عدم تحقق مطالبات مورد نظر این گروه، بهانهای برای تهدید به توقف روند باشد.
در نهایت، اگر قرار است روندی برای پایان خشونت شکل بگیرد، نقطه آغاز آن باید روشن باشد: سلاح نباید ابزار چانهزنی سیاسی باشد.
مردم منطقه بیش از هر چیز به امنیت، ثبات و پایان واقعی خشونت نیاز دارند؛ نه اینکه یک مناقشه مسلحانه صرفاً از کوهستان به میز مذاکرات منتقل شود.
