از تحویل سلاح تا «خلع سلاح ذهنی»؛ شرطی فراتر از تحویل سلاح برای پایان پرونده پ.ک.ک
انجمن بیتاوان | اظهارات اخیر نعمان کورتولموش، رئیس مجلس ترکیه، نشان میدهد که در نگاه آنکارا، پایان فعالیت مسلحانه پ.ک.ک صرفاً با کنار گذاشتن سلاح محقق نمیشود؛ بلکه تغییر در ادبیات، رویکرد و رفتار سیاسی ـ سازمانی این گروه نیز بهعنوان بخشی از روند جدید مورد توجه قرار گرفته است.
کورتولموش در گفتوگویی پیش از سفر رسمی به پرتغال تصریح کرد که پ.ک.ک باید هرچه سریعتر ترک سلاح خود را بهصورت قابل مشاهده اثبات کند و این موضوع نیز مورد راستیآزمایی و تأیید قرار گیرد. او در عین حال تأکید کرد که مرحله مهمتر، کنار گذاشتن «سلاحهای ذهنی» و ورود به دورهای است که در آن، بهجای سلاح، گفتوگو تعیینکننده باشد.
پایان خشونت، فقط تحویل سلاح نیست
این اظهارات یک نکته مهم را برجسته میکند: خلع سلاح فیزیکی الزاماً به معنای پایان یک ساختار مسلحانه نیست.
اگر اعضا و بدنه یک سازمان همچنان بر ادبیات خشونت، بسیج مسلحانه، نفی ساختارهای قانونی و گفتمان جداییطلبانه اصرار داشته باشند، صرف تحویل بخشی از سلاحها نمیتواند بهتنهایی پایان یک پرونده امنیتی را تضمین کند.
به همین دلیل، کورتولموش بر ضرورت تغییر زبان سیاسی نیز تأکید کرده و خواستار کنار گذاشتن ادبیات جداییطلبانه و همچنین ادبیات تبعیضآمیز شده است. به گفته او، ورود به دوره جدید، «زبان جدید» را نیز ضروری میکند.
راستیآزمایی؛ حلقه مهم فرآیند
نکته قابل توجه دیگر در اظهارات رئیس مجلس ترکیه، تأکید بر تأیید و راستیآزمایی روند خلع سلاح است.
همزمان، شورای هماهنگی همبستگی و انسجام ملی که مسئولیت شناسایی و تأیید روند تحویل سلاح پ.ک.ک را بر عهده دارد، دومین نشست خود را برگزار کرده و وظایف چهار کمیته فرعی آن مشخص شده است.
پیشتر نیز کورتولموش گفته بود اجرای چارچوب قانونی مرتبط با این روند، به تحقق خلع سلاح و انحلال پ.ک.ک وابسته است.
از «ترکیه بدون تروریسم» تا «منطقه بدون تروریسم»
در بخش دیگری از اظهارات اخیر، کورتولموش موضوع را صرفاً به داخل ترکیه محدود نکرد و درباره گروههای مسلح در منطقه نیز سخن گفت. او درباره پژاک اظهار داشت که این گروه از منظر ترکیه دیگر «ریسک» محسوب نمیشود و در صورت پیشرفت روند کنترل سلاح در عراق، امکان شکلگیری وضعیتی فراتر از مفهوم «ترکیه بدون تروریسم» و در قالب «منطقه بدون تروریسم» مطرح خواهد شد.
این بخش از اظهارات وی از منظر منطقهای اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد تحولات مربوط به پ.ک.ک در چارچوبی گستردهتر از مرزهای ترکیه دنبال میشود و موضوع آینده گروههای مسلح وابسته یا نزدیک به این جریان در عراق و سوریه نیز میتواند در معادلات بعدی مطرح باشد.
آنچه اکنون در روند مورد اشاره ترکیه برجسته شده، عبور از یک سؤال ساده یعنی «آیا سلاح تحویل داده میشود؟» به پرسش اساسیتر «آیا ساختار و گفتمان مسلحانه نیز واقعاً کنار گذاشته میشود؟» است.
اگر روند خلع سلاح با راستیآزمایی معتبر، انحلال ساختارهای مسلحانه و تغییر عملی در رفتار سیاسی همراه شود، پرونده پ.ک.ک وارد مرحلهای متفاوت خواهد شد؛ اما صرف اعلام مواضع یا تحویل بخشی از تسلیحات، بهتنهایی نمیتواند پایان قطعی یک روند چنددههای را اثبات کند.
