انجمن بی تاوان: گروهک تروریستی پژاک که در سال ۲۰۰۴ تأسیس شد، بهعنوان شاخهای از پکک شناخته میشود و در چارچوب ساختاری بزرگتری فعالیت میکند. این گروه خود را مدافع «دموکراسی»، «خودمدیریتی» و «کنفدرالیسم دموکراتیک» معرفی میکند. با این حال، منتقدان معتقدند که میان ادعاهای دموکراتیک این گروه و عملکرد واقعی آن شکاف قابلتوجهی وجود دارد.
۱. وابستگی ساختاری و فقدان استقلال
یکی از مهمترین نقدها به پژاک، وابستگی شدید به پکک است. طبق گزارشها، این گروه تروریستی از نظر رهبری، آموزش و لجستیک به پکک وابسته است و در چارچوب ساختار کلان KCK فعالیت میکند.این وابستگی باعث میشود: ۱- تصمیمگیریها بهصورت مستقل و بومی انجام نشود. ۲- ساختار واقعی قدرت در خارج از بدنه اعضای محلی قرار گیرد.در یک ساختار دموکراتیک، استقلال تصمیمگیری و پاسخگویی به اعضا و جامعه از اصول اساسی است؛ امری که منتقدان معتقدند در پژاک رعایت نمیشود.
۲. ساختار بسته و غیرشفاف
برخی گزارشهای انتقادی به ابهام در اطلاعرسانی و ساختار درونی پژاک اشاره دارند. بهعنوان نمونه، انتقاد شده است که:اطلاعات مربوط به اعضا و تلفات با تأخیر طولانی منتشر میشود. شفافیت کافی درباره رهبری و فرآیندهای تصمیمگیری وجود ندارد. درحالی که در یک نظام دموکراتیک شفافیت، پاسخگویی و دسترسی آزاد به اطلاعات از ارکان اصلی هستند، در حالی که چنین ویژگیهایی در مورد پژاک محل تردید دانسته شده است.
۳. ماهیت نظامی و تضاد با دموکراسی
پژاک یک گروه مسلح است و از ابتدای شکلگیری وارد درگیریهای نظامی شده است. منتقدان استدلال میکنند:ساختارهای نظامی معمولاً سلسلهمراتبی و مبتنی بر اطاعت هستند. این ویژگیها با اصول مشارکت آزاد، رقابت سیاسی و تکثرگرایی در تضاد است. در چنین سازمانهایی، تصمیمگیری غالباً از بالا به پایین صورت میگیرد، نه از طریق رأیگیری آزاد و عمومی.
۴. محدودیت در تکثر سیاسی
برخی تحلیلگران معتقدند که پژاک در عمل تحمل محدودی نسبت به سایر جریانهای سیاسی دارد و در پی هژمونی ایدئولوژیک در میان گروههای کُردی است. حتی در برخی بیانیهها و نقدها به ائتلافهای سیاسی، اختلافات عمیق و نبود سازوکارهای دموکراتیک برای حل اختلافات دیده میشود. این مسئله با اصل پلورالیسم (چندصدایی) که یکی از پایههای دموکراسی است، در تضاد تلقی میشود.
۵. شکاف میان ایدئولوژی و عمل
پژاک در ادبیات رسمی خود بر «دموکراسی» تأکید زیادی دارد و آن را محور ایدئولوژی خود معرفی میکند. اما منتقدان میگویند: این مفاهیم بیشتر جنبه نظری و تبلیغاتی دارند.در عمل، ساختار سازمانی و رفتار سیاسی با این اصول همخوانی ندارد. به عبارت دیگر، دموکراسی در سطح گفتمان باقی مانده، نه در سطح اجرا.
پژاک خود را یک جنبش دموکراتیک معرفی میکند، اما بر اساس نقدهای مطرحشده، دلایل زیر باعث شده برخی آن را غیردموکراتیک بدانند:
وابستگی به ساختارهای فرادستی مانند پکک
نبود شفافیت و پاسخگویی کافی
ماهیت مسلحانه و سلسلهمراتبی
محدودیت در پذیرش تکثر سیاسی
شکاف میان شعار و عملکرد
