بیتاوان: در شرایطی که بحث درباره مرحله بعدی درگیریها و تلاش برای ایجاد بیثباتی در داخل ایران مطرح شده، یک پرسش مهم بیش از گذشته خودنمایی میکند: نقش گروههای مسلح مستقر در خارج از مرزها، بهویژه پژاک، در چنین سناریویی چیست؟
خبرگزاری فارس در گزارشی با عنوان «مرحله دوم جنگ، آشوب از درون ایران» نوشته است که پس از ناکامی در اهداف مرحله نظامی، تلاش برای فعالسازی نیروهای نیابتی مسلح و ایجاد آشوب داخلی میتواند بهعنوان مرحله بعدی دنبال شود.
در این میان، پژاک به دلیل سابقه فعالیت مسلحانه علیه ایران، حضور در مناطق مرزی و ارتباط ساختاری و ایدئولوژیک گزارششده با شبکه پ.ک.ک.، یکی از گروههایی است که نام آن در بحث درباره تهدیدهای مسلحانه در غرب ایران مطرح میشود. گزارشهای منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نیز از فعالیت مسلحانه پژاک و درگیریهای این گروه با نیروهای ایرانی خبر دادهاند.
مسئله اصلی اینجاست: اگر هدف، انتقال بحران از میدان نظامی به داخل کشور باشد، گروههای مسلحی مانند پژاک میتوانند در محاسبات امنیتی منطقه اهمیت پیدا کنند. البته درباره میزان هماهنگی، حمایت خارجی یا مأموریت احتمالی این گروه در هر سناریوی مشخص، باید میان ادعاهای رسانهای و شواهد قابل راستیآزمایی تفاوت قائل شد.
از نگاه بیتاوان، تجربه چند دهه فعالیت گروههای مسلح در مناطق کردنشین نشان داده است که ورود سازمانهای مسلح به منازعات سیاسی، پیش از هر چیز امنیت و زندگی مردم محلی را تحت تأثیر قرار میدهد. پژاک نیز نمیتواند صرفاً با تغییر ادبیات سیاسی یا تبلیغاتی، سابقه فعالیت مسلحانه خود را از حافظه افکار عمومی پاک کند.
اکنون پرسش مهم این است:
آیا «آشوب از درون» صرفاً یک سناریوی رسانهای است یا گروههای مسلحی مانند پژاک برای چنین مرحلهای نیز در محاسبات طرفهای درگیر جایگاهی دارند؟
این پرسش، بهویژه درباره آینده مناطق کردنشین ایران، نیازمند بررسی دقیقتر ارتباطات، ظرفیتهای عملیاتی و تحولات میدانی پژاک است.
