انجمن بی تاوان: اختلاف میان پژاک و حزب دمکرات کردستان ایران یکی از مهمترین شکافهای سیاسی در میان جریانهای کردِ مخالف حکومت ایران به شمار میآید. این اختلافها ریشه در تفاوتهای ایدئولوژیک، راهبردهای سیاسی و همچنین رقابت برای نفوذ در میان جامعه کردستان دارد.
پژاک که در اوایل دهه ۱۳۸۰ خورشیدی شکل گرفت، از نظر فکری و سازمانی به جریان عبدالله اوجالان و گروه کارگران کردستان (پ.ک.ک) نزدیک است. این جریان بر مفاهیمی مانند «کنفدرالیسم دموکراتیک»، خودمدیریتی محلی و ساختارهای شورایی تأکید میکند. در مقابل، حزب دمکرات کردستان ایران که یکی از قدیمیترین گروه های سیاسی کرد در ایران محسوب میشود و سابقه آن به دهه ۱۳۲۰ بازمیگردد، رویکردی ملیگرایانهتر و کلاسیکتر دارد و بیشتر بر خودمختاری یا حقوق سیاسی کردها در چارچوب یک ساختار فدرال تأکید میکند.
یکی از محورهای اصلی اختلاف میان این دو جریان، نگاه متفاوت آنها به سازماندهی سیاسی و رهبری است. در حالی که پژاک از مدل رهبری جمعی و شبکهای الهامگرفته از اندیشههای اوجالان دفاع میکند، حزب دمکرات کردستان ایران ساختاری حزبی و سلسلهمراتبیتر دارد. این تفاوت باعث شده است که هر کدام از این جریانها، دیگری را به ناکارآمدی یا انحراف از منافع مردم کرد متهم کند.
عامل دیگر اختلاف، رقابت بر سر نفوذ اجتماعی و سیاسی در مناطق کردنشین ایران و همچنین در میان جامعه مهاجر کرد است. هر دو جریان تلاش میکنند خود را به عنوان نماینده اصلی مطالبات کردهای ایران معرفی کنند. این رقابت گاهی به تنشهای رسانهای، بیانیههای انتقادی و حتی در برخی مقاطع به درگیریهای محدود میان هواداران آنها منجر شده است.
همچنین تفاوت در راهبرد مبارزه با حکومت ایران نیز یکی از موضوعات مورد اختلاف است. پژاک در دورههایی به فعالیت مسلحانه در مناطق مرزی ایران و عراق متکی بوده است، در حالی که حزب دمکرات کردستان ایران در برخی مقاطع بیشتر بر فعالیت سیاسی، دیپلماتیک و سازماندهی اپوزیسیون تأکید کرده است؛ هرچند این گروه نیز سابقه فعالیت نظامی دارد.
در مجموع، اختلاف میان پژاک و حزب دمکرات کردستان ایران بازتابی از تنوع دیدگاهها در درون جنبش سیاسی کردها است. این اختلافها همواره موجب تضعیف همگرایی میان گروههای کردی شده و ادامه هرگونه همکاری یا ائتلاف آن ها با یکدیگر را با چالش های جدی مواجه نموده است.
